ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਕੱਲ,ਅੱਜ ਤੇ ਭਲਕ
ਸਪਨ ਮਨਚੰਦਾ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ
ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮੇ ਦਾ ਆਪਣਾ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਇਕ ਗਾਥਾ ਹੈ ਜੋ ਰੁਕੀ ਨਹੀਂ ਨਿਰੰਤਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੁਮੰਦਰ ਦੀਆਂ ਲਾਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਦੇ ਉਤਰਾਅ ਕਦੇ ਚੜਾਅ ਆਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਤਰਾਅ ਚੜਾਅ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿਥਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨਾਂ ਪ੍ਰਸਿਥਤੀਆਂ ਨੇ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕਾਮਯਾਬੀ ਦੀਆਂ ਬਲੁੰਦੀਆਂ ’ਤੇ ਅਤੇ ਕਦੇ ਪਤਨ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰੀਆਂ ਖਾਈਆਂ ’ਚ ਸੁੱਟਿਆ ਹੈ। ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 1950 ’ਚ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਕੇ. ਡੀ. ਮਹਿਰਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਸ਼ੀਲਾ’ (ਪਿੰਡ ਦੀ ਕੁੜੀ) ਤੋਂ ਹੋਈ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਹਿਰਾ ਦੀ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਲਾਹੌਰ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ ) ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਕਲੱਕਤਾ ’ਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਤਰਂ ਕੇ. ਡੀ.ਮਾਹਿਰਾ ਨੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਟਿੰਗ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਮੰਗ ਅੁਨਸਾਰ ਕਲਕੱਤਾ ’ਚ ਹੀ ਕੀਤੀ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਹ ਸੌਦਾ ਸ੍ਰੀ ਮਾਹਿਰਾ ਨੂੰ ਮਹਿੰਗਾ ਪਿਆ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਉਨਾਂ ਨੇ ਕੰਮ ਚਲਾਊ ਮਸਾਲਾ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਕ ਠੋਸ ਤੇ ਉਸਾਰੂ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣਾਉਣ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ । ਇਸ ਤਰਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸੁਹਿਰਦ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਬੁ¦ਦੀ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ’ਤੇ ਪੁਹੰਚਾਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਖੜੀ ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਅਹਿਮ ਯੋਗਦਾਨ ਰਿਹਾ। ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣੀ ਚਾਲ ਚੱਲ ਰਹੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮੇ ਨੂੰ 1970 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਰਾਜ ਕਪੂਰ , ਸੁਨੀਲ ਦੱਤ, ਮਨੋਜ ਕੁਮਾਰ, ਬਲਰਾਜ ਸਹਾਨੀ, ਜੋਨੀ ਵਾਕਰ, ਰੇਖਾ, ਸ਼ਤਰੂਗਨ ਸੇਨਹਾ, ਓਮ ਪੂਰੀ, ਅਮਰੀਸ਼ ਪੁਰੀ, ਦਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਰਾਜ ਬੱਬਰ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਕਲਾਕਾਰਾਂ, ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕੀਤਾ। 1980 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਹਿਮੂਦ, ਦਲਜੀਤ ਕੌਰ, ਸਤੀਸ਼ ਕੌਲ, ਸਵ:ਵਰਿੰਦਰ, ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ, ਪ੍ਰੀਤੀ ਸਪੂਰ, ਗੱਗੂ ਗਿੱਲ, ਯੋਗਰਾਜ, ਮੇਹਲ ਮਿੱਤਲ, ਵਰਗੇ ਚਰਚਿਤ ਨਾਵਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮੇ ਦੀ ਵਾਂਗਡੋਰ ਸੰਭਾਲੀ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਸ ਦੌਰ ’ਚ ਬਹੁਤੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫਿਲਮਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ’ਤੇ ਹੀ ਬਣੀਆ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਪਾਸੰਦ ਕੀਤੀਆਂ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਅਨਜਾਣ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ’ਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮੇ ਦਾ ਬਲੁੰਦੀ ਦੇ ਅਸਮਾਨ ’ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਅਜਿਹਾ ਦੌਰ ਵੀ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਕੁ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ 90 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਜੱਟ ਕੌਮ ’ਤੇ ਹੀ ਅਧਾਰਤ ਬਣਨ ਲੱਗੀਆ। ਇਨਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਵੀ ਜੱਟ ਦੀ ਜਮੀਨ, ਯਾਰੀ ਜੱਟ ਦੀ, ਬਦਲਾ ਜੱਟੀ ਦਾ, ਜੋਰ ਜੱਟ ਦਾ , ਜੱਟ ਜਿਊਣਾ ਮੋੜ, ਜਿਗਰਾ ਜੱਟ ਦਾ, ਧੀ ਜੱਟ ਦੀ, ਗਵਾਹੀ ਜੱਟ ਦੀ ਆਦਿ ਹੀ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਵਾਰ -ਵਾਰ ‘ਮਾਂ ਦਿਆ ਸ਼ੇਰਾਂ’, ‘ ਮਾਂ ਦਿਆ ਬਾਗੜ ਬਿੱਲਿਆ, ‘ਬਿੱਲੂ ਦਿਆ ਬਕੱਰਿਆ’, ਓਏ ਮਾਂ ਦਿਆ ਲਾਡਲਿਆ, ਵਰਗੇ ਸੰਵਾਦ ਸੁਣ -ਸੁਣ ਕੇ ਅਤੇ ਇਕੋ ਵਿਸ਼ੇ ’ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇਖ ਦੇਖ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮੇ ਤੋਂ ਮੁਖ ਮੋੜਨ ਲੱਗੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਜੱਟਵਾਦ ’ਚ ਫਸ ਕੇ ਪਸਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਕੇ. ਡੀ. ਮਹਿਰਾ, ਭਾਖੜੀ ਭਰਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਾਲੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮੇ ਦੇ ਦੀਵੇ ਦੀ ਲੋਅ ਘਟਨ ਲੱਗੀ। ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਕਰਨ ਲਈ ਨਵੀਂ ਤਰਤੀਬ ਵਰਤਦਿਆਂ ਗਾਇਕਾਂ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਫ਼ਿਲਮਾਂ ’ਚ ਚਰਚਿਤ ਗਾਇਕਾਂ ਦੇ ਅਖਾੜੇ ਫਿਲਮਾਉਣ ਦਾ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੁਝ ਕੁ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਜਟਾਉਣ ’ਚ ਕਾਮਯਾਬ ਵੀ ਰਹੀਆਂ ਪਰ ਇਹ ਫਾਰਮੁਲਾ ਵੀ ਬਹੁਤਾ ਚਿਰ ਨਾ ਚੱਲਿਆ। ਇੱਕਾ ਦੁੱਕਾ ਹੋਰ ਉਪਰਾਲੇ ਵੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਪਰ ਸਭ ਵਿਅਰਥ ਰਹੇ। ਹੋਲੀ ਹੋਲੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮੇ ਦੀ ਲੋਅ ਏਨੀ ਮੱਧਮ ਪੈ ਗਈ ਕਿ ਇਸ ਤਰਾਂ ਜਾਪਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਹੁਣ ਇਹ ਮੁੜ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਇਕ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਕਾਰਨ ਦਰ-ਕਾਰਨ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਕ ਮੋਟੀ ਖਾਸੀ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ । ਖ਼ੈਰ, ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮੇ ਨੂੰ ਉਸਾਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਚੁੱ੍ਯਕਿਆ। ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ ਸ਼ਹੀਦੇ ਆਜ਼ਮ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ’ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮੇ ਨੂੰ ਇਕ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਤੇ ਦਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਜਸਪਾਲ ਭੱਟੀ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਮਾਹੌਲ ਠੀਕ ਹੈ’ ਨੇ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮੇ ’ਚ ਆਈ ਖੜੋਤ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ। ਪਰ ਜੋ ਉਪਰਾਲਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ ਜੀ ਆਇਆ ਨੂੰ ’ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤਾ ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਸਫ਼ਲ ਰਿਹਾ। ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਚਰਚਿਤ ਫ਼ਿਲਮ ਮੇਕਰ ਯਸ਼ਰਾਜ ਚੋਪੜਾ ਦੇ ਪਸੰਦੀਦਾ ਸਿਨੇਆਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਉਨਾਂ ਦੀ ਚਰਚਿਤ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ’ਚ ਆਪਣੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਦਾ ਬਾਖੂਬੀ ਅਹਿਸਾਸ ਵੀ ਕਰਵਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਪੰਜਾਬੀ ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਕਾਰਨ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਰਮਜ ਨੂੰ ਖੂਬ ਪਛਾਣ ਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਇਸ ਹੁਨਰ ਤੇ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਦਿਆਂ ਉਨਾਂ ਨੇ ਗਾਇਕ ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਜੀ ਆਇਆ ਨੂੰ ’ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ। ਉਨਾਂ ਦੀ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਨੇ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮੇ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸ਼ਵੀ ਨੂੰ ਤੋੜਦਿਆਂ ਨਵੇਂ ਅਰਥ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨੇ ਕਈ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਕੀਤਾ। ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਮੁੜ ਬਣਨ ਲੱਗੀਆ। ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਚੰਗੀਆਂ ਚੱਲੀਆਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ । ਆਸ ਬੱਝੀ ਕਿ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ’ਚ ਨਿਮਾਣਾ ਖੱਟੇਗਾ, ਤੇ ਖੱਟਿਆ ਵੀ । ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕੀਤਾ ਉਪਰਾਲਾ ਬੇਹੱਦ ਸਫ਼ਲ ਰਿਹਾ। ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾ ਨੇ ਵਿਭਿੰਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਨਾਂ ਵਾਲਾ ਹੀ ਫਾਰਮੂਲਾ ਵਰਤਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਨਿਰਮਾਤਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬੀਤੇ ਵਰਿਆਂ ’ਚ ਬੱਬੂ ਮਾਨ, ਸਰਬਜੀਤ ਚੀਮਾ, ਬਾਲੀ ਸੁੱਗੂ, ਹੰਸ ਰਾਜ ਹੰਸ, ਮਲਕੀਤ ਸਿੰਘ, ਲਖਵਿੰਦਰ ਵਡਾਲੀ, ਪ੍ਰੀਤ ਬਰਾੜ, ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ, ਜਸਬੀਰ ਜੱਸੀ, ਰੌਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਵਰਗੇ ਨਾਮਵਾਰ ਗਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਉਪਰਾਲੇ ਵੀ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਸਹਿ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਵੱਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨਵਨੀਤ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੀ ਪਲੇਠੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਤੇਰਾ ਮੇਰਾ ਕੀ ਰਿਸ਼ਤਾ’ ’ਚ ਰਵਿੰਦਰ ਗਰੇਵਾਲ, ਇੰਦਰਜੀਤ ਨਿੱਕੂ, ਫਿਰੋਜ ਖਾਨ, ਮਾਸ਼ਾ ਅਲੀ, ਲਹਿੰਬਰ ਹੁਸੈਨ ਵਰਗੇ ਚਰਚਿਤ ਗਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮ ’ਚ ਦਿਖਾ ਕੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਪਰ ਇਹ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਾਮਯਾਬ ਨਾ ਹੋ ਸਕੀ। ਗਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਹਿੱਟ ਕਰਨ ਦਾ ਫਾਰਮੂਲਾ ਕਿੰਨਾਂ ਕੁ ਸਫ਼ਲ ਹੋਇਆ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਪਤਾ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਆਈਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਬਾਖੂਬ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਨਿਰਮਾਤਾ, ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਗਾਇਕਾਂ ਵਾਲਾ ਕਦਮ ਉਠਾਉਣ ਲੱਗੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕਈ ਗਾਇਕ ਹੁਣ ਪੱਲਿਓਂ ਪੈਸੇ ਲਾ ਕੇ ਹੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਅੱਜ ਕਿਸੇ ਗਾਇਕ ਤੋਂ ਪੁੱਛ ਕੇ ਦੇਖ ਲਵੋ ਬਹੁਤੇ ਗਾਇਕਾਂ ਦੀ ਦਿਲੀਂ ਇੱਛਾ ਗਾਇਕੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫ਼ਿਲਮੀ ਨਾਇਕ ਬਣਨ ਦੀ ਹੀ ਹੈ। ਭਾਵੇ ਬਹੁਤੇ ਗਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦਾ ੳ…ਅ… ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮਨਸ਼ਾ ‘ਹੀਰੋ’ ਬਣਨ ਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਬੀਤੇ ਵਰੇ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਪਿਛਲੇ ਵਰੇ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਦੇ ਕਰੀਬ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ ਜਿਨਾਂ ’ਚੋਂ ਇਕ ਦੋ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਹੀਰੋ ਸਾਡੇ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਗਾਇਕ ਹੀ ਸਨ। 2009 ਦੀਆਂ ਇਨਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ’ਚ ਦੋ ਚਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਆਪਣਾ ਬਜਟ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕੀਆਂ। 2009 ’ਚ ਰਿਲੀਜ ਹੋਈਆਂ ‘ਜੱਗ ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਦੇ ਮੇਲੇ’ (ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ), ‘ਹੀਰ ਰਾਂਝਾਂ’ (ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ), ‘ਮੁੰਡੇ ਯੂ ਕੇ ਦੇ’ (ਜ਼ਿੰਮੀਸ਼ੇਰ ਗਿੱਲ, ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ), ‘ਲੱਗਦੇ ਇਸ਼ਕ ਹੋ ਗਿਆ’(ਰੌਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸ), ‘ਅੱਖੀਆਂ ਉਡੀਕਦੀਆਂ ’ (ਲਖਵਿੰਦਰ ਵਡਾਲੀ), ‘ ਮਿੰਨੀ ਪੰਜਾਬ’ (ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ), ‘ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਆਪਣਾ ਦੇਸ਼ ’ (ਸਰਬਜੀਤ ਚੀਮਾ) ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਬੈਣੀ ਦੀ ‘ਸਿਆਸਤ ’ ਵਿਜੇ ਖੇਪਰ ਦੀ ‘ ਪੁੰਨਿਆਂ ਦੀ ਰਾਤ’ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੇ ਛੋਟੇ ਬਜਟ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ। ਇਨਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ’ਚ ‘ਮੁੰਡੇ ਯੂ ਕੇ ਦੇ ’, ‘ਲਗਦੈ ਇਸ਼ਕ ਹੋ ਗਿਆ ’ ਤੇ ‘ਤੇਰਾ ਮੇਰਾ ਕੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ’ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਮਸਾਂ ਆਪਣਾ ਬਜਟ ਹੀ ਪੂਰਾ ਕਰ ਸਕੀਆਂ। ਪਿਛਲੇ ਵਰੇ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬੂਰੀ ਤਰਾਂ ਨਿਕਾਰੀਆਂ ਗਈਆਂ ਇਨਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਤੋਂ ਸਬਕ ਲੈਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਸ ਵਰੇ ਵੀ ਗਾਇਕ ਤੋਂ ਨਾਇਕ ਬਣਨ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਘਟਿਆ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਇਸ ਵਰੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਗ੍ਯਾਇਕ ਨਾਇਕ ਬਣਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੱਬੂ ਮਾਨ ਦੀ ‘ ਏਕਮ’ ਮਿਸ ਪੂਜਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ਪੰਜਾਬਣ ’ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈ ਹੈ। ਮਿਸ ਪੂਜਾ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ’ਚ ਹਨੇਰੀ ਵਾਂਗ ਝੁੱਲੀ ਹੈ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਹਨੇਰੀ ਮੱਠੀ ਪੈਂਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਗੋਰਵ ਤ੍ਰੇਹਾਨ ਨੇ ਜਿਸ ਆਸ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ’ਚ ਦੂਹਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ’ਚ ਕੰਮ ਲਿਆ ਹੈ ਉਸ ਆਸ ’ਤੇ ਉਨਾਂ ਬੂਰ ਨਹੀਂ ਪਿਆ ਜਿੰਨੀ ਗੋਰਵ ਤ੍ਰੇਹਾਨ ਨੂੰ ਆਸ ਸੀ। ਪੂਜਾ ਦੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੌਅ ਵੀ ਇਨਾਂ ਠੰਡਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਚੰਡੀਗੜ• ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰ ’ਚ ਇਸ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸ਼ੌਅ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਮਸਾਂ 55-60 ਦਰਸ਼ਕ ਹੀ ਸਨ ਇਹੀ ਹਾਲਹਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਨੇਮਾਘਰਾਂ ’ਚ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ’ਚ ਗਾਇਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ‘ਹੀਰੋ’ ਬਣਨ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਦੇਖਦਿਆ ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਤੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਦੇ ਵੀ ਦੋ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ‘ਕੈਸ਼’ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ’ਚ ਹਨ। ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਗੱਡੂ ਧਨੋਆ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ’ਚ ਗਾਇਕ ਦਲਜੀਤ ਦੁਸਾਂਝ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ ਦਾ ਲਾਈਨ ਆਫ਼ ਪੰਜਾਬ ’ਦੀ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਮੁੰਕਮਲ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰਾਂ ਭਾਰਤੀ ਮੂਲ ਦੇ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਤਰਲੋਕ ਮਲਿਕ ਨੇ ਵੀ ਗਾਇਕ ਜਸਬੀਰ ਜੱਸੀ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰੀਆ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਫ਼ਿਲਮ ‘ ਖ਼ੁਸ਼ੀਆਂ ’ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨਵਨੀਤ ਸਿੰਘ ਇਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਫ਼ਿਲਮ ‘ ਮੇਲ ਕਰਾਦੇ ਰੱਬਾ ’ ਰਾਹੀਂ ਗਾਇਕ ਗਿੱਪੀ ਗਰੇਵਾਲ ਨੂੰ ‘ਹੀਰੋ’ ਬਣਾਉਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਮਰਿੰਦਰ ਗਿੱਲ, ਰੌਸ਼ਨ ਪ੍ਰਿੰਸ, ਸੁਰਜੀਤ ਖਾਨ, ਸਤਵਿੰਦਰ ਬੁੱਗਾ, ਲਖਵਿੰਦਰ ਵਡਾਲੀ, ਮਿਸ ਪੂਜਾ, ਗੁਰਵਿੰਦਰ ਬਰਾੜ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵੀ ਜਲਦ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਣਗੀਆਂ। ਇਨਾਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਹੁੰਗਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਇਨਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਵੀ ਪਿਛਲੇ ਵਰੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਹੋਈਆਂ ਇਕ ਦੋ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਬਾਕੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਵਾਲਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਆਲ ਅਜੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਗਰਭ ’ਚ ਹੈ। ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਮਰਹੂਮ ਮਨੋਜ ਪੁੰਜ, ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ, ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ ਵਰਗੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਖ਼ੈਰਖਾਹਾਂ ਸਦਕਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮੇ ਦੀ ਚੜਦੀ ਕਲਾ ਦੀ ਜਿਹੜੀ ਆਸ ਬੱਝੀ ਸੀ ਉਹ ਹੁਣ ਅਨਜਾਣ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ’ ਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਣ ਨਾਲ ਧੁੰਦਲੀ ਜਾਪਣ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਦੁਨੀਆਂ ਭਰ ’ਚ ਨਾਂਅ ਕਮਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਗਾਇਕਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ, ਲੱਖਾਂ ਸਰੋਤੇ ਵੀ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਗਾਇਕ ਵੱਜੋਂ ਪਾਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਸਨੂੰ ਅਦਾਕਾਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਪਸੰਦ ਕਰਨ। ਗਾਇਕਾਂ ਦਾ ਇਸ ਪਾਸੇ ਆਉਣਾ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਸਿੱਖਿਆ, ਸਮਝਿਆ ਬਸ ਆਪਣੀ ਸ਼ੌਹਰਤ ਖ਼ਾਤਰ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮੇ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨਾ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਹੈ । ਜਿਸ ਨਾਲ ਜਿਥੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮੇ ਨੂੰ ਢਾਹ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਉਥੇ ਉਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਵੀ ਉਪਰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਦਾ ਹੈ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੇ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਵੀਡੀਓ ’ਚ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਕਰਕੇ ਔਖੇ ਸ਼ੌਖੇ ‘ ਸੰਵਾਦ’ ਵੀ ਬੋਲ ਲੈਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਨਾਂ ’ਚ ਬਹੁਤਾ ਨਕਲੀਪਣ ਹੀ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਕਝ ਸੂਝਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗ੍ਯਾਇਕੀ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਤਾ ਚੰਗਾ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਅਦਾਕਾਰੀ ਦੀਆਂ ਬਰੀਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਹੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ’ਚ ਪੈਰ ਧਰਨ। ਨਿਰਮਾਤਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਝੱਸ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮੇ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਪੋਲੀਆਂ ਨਾ ਕਰਨ ਬਲਕਿ ‘ਕੁਝ ਨਵਾਂ ’ ਲੈ ਕੇ ਇੰਡਸਟਰੀ ’ਚ ਆਉਣ। ਦਹਰਾਓ ਹਰ ਚੀਜ ’ਚ ਅਕੇਵਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੈਸਾ ਲਗਾ ਕੇ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਹਿੱਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ, ਸਮੇਂ ਅੁਨਸਾਰ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਚੋਣ, ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ, ਸਿਨੇਆਟੋਗ੍ਰਾਫੀ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸੂਝ ਬੂਝ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦੀ ਅਗਾਊ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਸੋ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕਾਂ,ਗਾਇਕਾਂ,ਅਦਾਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਕ ਖਾਤਰ ਸਮੁੱਚੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦਾ ਭੱਠਾ ਨਾ ਬਿਠਾਉਣ ਬਲਕਿ ਸੋਚ, ਸਮਝ ਤੇ ਸਿੱਖ ਕੇ ਹੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ’ਚ ਪੈਰ ਧਰਣ ਤਾਂ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਹੋਰਾਂ ਭਾਸ਼ਵਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਲਮ ਇੰਡਸਟਰੀਆਂ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮੇ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਤਾਂ ਹੀ ਸੁਨਾਹਿਰਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਚੰਗੇ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼ ਇਸ ਪਾਸੇ ਰੁਖ ਕਰਨ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ /ਜਨ ਜੀਵਨ ਉਜ਼ਗਾਰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਉਨਾਂ ਦੀ ਰਮਜ ਸਮਝ ਕੇ ਅਣਛੌਏ ਵਿਸ਼ਿਆ/ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪਰਦੇ ’ਤੇ ਲਿਆਉਣ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਅੱਜ ਵਰਗਾ ਹਾਲ ਹੀ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮੇ ਦਾ ਇਹ ਮੱਘਦਾ ਸੂਰਜ ਜਲਦ ਹੀ ਅਸਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
