ਹਰਕੀਰਤ
ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਦੂਜਾ ਰਾਹਤ ਪੈਕਜ ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਆਉਣਾ ਸੰਭਾਵਿਤ ਸੀ ਪਰ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੈਰਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਗੱਲ ਮਾਮੂਲੀ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਮਤਲਬ ਹੈ। ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਸ਼ੇਅਰ ਬਜ਼ਾਰ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਵੱਧਦਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਓਪੀਨੀਅਨ ਮੇਕਰਸ ਆਰਥਿਕ ਪਹਿਲ ਕਦਮੀਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦਲਾਲ ਸਟ੍ਰੀਟ ਦੀ ਭੇਡਚਾਲ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਹੀ ਕਰਨ ਦੇ ਆਦੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਸ਼ੁਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਬਾਜਾਰ ਬੰਦੀ ਦੇ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਪੈਕਿਜ਼ ਦਾ ਐਲਾਨ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਸਮਝ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਏ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੋਬਾਰਾ ਖੁਲਣ ਤੱਕ ਘੱਟ ਤੋੱ ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਤਾਂ ਮਿਲ ਹੀ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪਿਛਲੇ 7 ਦਸੰਬਰ ਅਤੇ ਹੁਣ 2 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਪੈਕਜ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਆਰ ਬੀ ਆਈ ਨੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਛਾਈਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਬੱਦਲ ਛਟਣ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਜਾਨ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। 5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰੈਪੋ ਰੇਟ, 5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਸੀ ਆਰ ਆਰ ਅਤੇ 4ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰਿਵਰਸ ਰੈਪੋ ਬਿਲਕੁਲ 2003-04 ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਆਰਥਿਕ ਵਾਧਾ ਦਰ 7 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਾ ਅੰਕੜਾ ਛੂਹਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੌਜੂਦਾ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਇੰਨਾ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ। ਪਰ ਮਾਮਲਾ ਚੜਾਈ ਤੋਂ ਉਤਰਾਈ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਚੀਜਾਂ ਸਾਫ ਸਨ। ਉਦਮੀ ਹਰ ਧੰਦੇ ਵਿੱਚ ਮੁਨਾਫਾ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਿਛੇ ਪੈਸੇ ਲਈ ਦੌੜ ਰਹੇ ਸਨ। ਪਰ ਅੱਜ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਕੋਈ ਉਦਮੀ ਆਪਣੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਸਵੰਦ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਛੋਟੇ ਹਰ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਪੈਸਾ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਹੈ।ਇਸ ਸੰਕਟ ਨਾਲ ਨਿਪਟਣ ਦੇ ਉਪਾਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਿੰਨੇ ਮੂੰਹ ਉਨੇਫਾਰਮੂਜ਼ਲੇ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਤਹਿ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਫਾਰਮੂਲਿਆਂ ਦੀ ਵੁੱਕਤ ਕੁਝ ਅਨੁਮਾਨਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਦੀ। ਜਿਵੇਂ , ਇੱਕ ਫਾਰਮਜ਼ੂਲਾ ਲਿਕਵਡਿਟੀ ਕਰਾੲਸਿਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਜੜ ਮੰਨ ਕੇ ਚੱਲਣ ਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਵਿਆਜ਼ ਦਰਾਂ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ ਤਾਂ ਅਰਥ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਆਤਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ। ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਅੱਜ ਲਿਕਵਡਿਟੀ ਭਰਪੂਰ ਹੈ ਪਰ ਰੋਜੀ-ਰੋਜਗਾਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਖਦਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਚਲਦੇ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਭਰੋਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਇੱਥੇ ਕਰਜ਼ ਲੈਣ ਪਹੁੰਚ ਰਿਹਾ ਹੈ ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਕਰ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਚਣੌਤੀ ਭਗਦੜ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨਾਲ ਨਿਪਟਣ ਦੀ ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਪੈਕਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਉਦਯੋਗਾਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਐਲਾਨ ਕੀਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁਢਲੇ ਢਾਂਚੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਲਈ ਪੂੰਜੀ ਜੋੜਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਾਫੀ ਆਸਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਇੱਥੇ ਘਾਟੇ ਦੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਖਰਚ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਹਦ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਮੀਦ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਨਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਉਦਮੀ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਧੰਨਵਾਦ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਾਲ ਤੇ ਛੱਡ ਦੇਵੇ। ਨਵੇਂ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਤੋਲੇ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਗ ਰਹੀ ਧਾਰਾ ਤੋਂ ਉਲਟ ਤੈਰ ਕੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਮਾਹੌਲ ਤਿਆਰ ਕਰੇ।
ਕਈ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ
ਨਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੇ ਫਰਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਈਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੇ
ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਖੁਦ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਅਵਾਮੀ ਲੀਗ ਦੀ
ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਗਠਜੋੜ ਦੀ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਜਿੱਤ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ
ਇੱਧਰ ਉੱਧਰ ਝਾਂਕਣ ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ
ਸੀ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਬੇਗਮਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ-ਬੀ ਐਨ ਪੀ ਦੀ ਬੇਗਮ ਖਾਲਿਦਾ ਜਿਆ ਅਤੇ ਅਵਾਮੀ ਲੀਗ
ਦੀ ਬੇਗਮ ਸ਼ੇਖ ਹਸੀਨਾ ਵਿੱਚੋਂ ਅਵਾਮੀ ਲੀਗ ਦਾ ਪਲੜਾ ਭਾਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੰਸਦ ਦੀਆਂ
ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਚੌਥਾਈ ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਅਵਾਮੀ ਲੀਗ ਦੇ ਗਠਜੋੜ ਨੇ ਸਾਰੇ ਅਨੁਮਾਨਾਂ
ਨੂੰ ਝੁਠਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਉਮੀਦ ਸ਼ਾਇਦ ਖੁਦ ਸ਼ੇਖ ਹਸੀਨਾ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ
ਹੋਵੇਗੀ।ਨੋਆਖਾਲੀ ਦੀ ਇੱਕ ਸੀਟ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸੰਸਦ ਦੀਆਂ 299 ਸੀਟਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ
ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗਠਜੋੜ ਨੂੰ 263 ਸੀਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 231 ਸੀਟਾਂ
ਇਕੱਲੇ ਸ਼ੇਖ ਹਸੀਨਾ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਅਵਾਮੀ ਲੀਗ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿੱਚ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਸਹਿਯੋਗ ਦਲ
ਜਾਤੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ 27, ਜਾਸਦ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਅਤੇ ਵਰਕਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਦੋ ਸੀਟਾਂ ਤੇ
ਜਿੱਤ ਹਾਸਿਲ ਹੋਈ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਬੇਗਮ ਖਾਲਿਦਾ ਜਿਆ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਦਲਾਂ ਦੇ
ਗਠਜੋੜ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਹਾਰ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ
ਤਿਹਾਈ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ ਇਸ ਗਠਜੋੜ ਨੂੰ ਇਸ ਵਾਰ ਸਿਰਫ 31 ਸੀਟਾਂ
ਨਾਲ ਸੰਤੋਸ਼ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀ ਐਨ ਪੀ ਨੂੰ 28, ਕੱਟੜਪੰਥੀ
ਜਮਾਤ-ਏ-ਇਸਲਾਮੀ ਨੂੰ ਦੋ ਅਤੇ ਬੀ ਜੇ ਪੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੀਟ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਦਲਾਂ ਵਿੱਚ
ਐਲ ਡੀ ਪੀ ਨੇ ਇੱਕ ਅਤੇ ਆਜਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।ਅਵਾਮੀ
ਲੀਗ ਲਈ ਇਹ ਜਿੱਤ ਕਾਫੀ ਮਾਇਨੇ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। 2001 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 62
ਸੀਟਾਂ ਤੇ ਸਿਮਟ ਗਈ ਅਵਾਮੀ ਲੀਗ ਨੇ ਇਸ ਵਾਰ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ
ਕਾਮਯਾਬੀ ਦਾ ਝੰਡਾ ਲਹਿਰਾਇਆ ਹੈ। ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਢਾਕਾ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ 14 ਅਤੇ ਸਿਲਹਟ
ਦੀਆਂ 19 ਸੀਟਾਂ ਜਿੱਤ ਲਈਆਂ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਚਟਗਾਂਵ ਦੀਆਂ 58 ਵਿੱਚੋਂ 38, ਖੁਲਨਾ
ਦੀਆਂ 36 ਵਿੱਚੋਂ 34, ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਦੀਆਂ 72 ਵਿੱਚੋਂ 60 ਅਤੇ ਬਾਰਿਸਾਲ ਦੀਆਂ 20
ਵਿੱਚੋਂ 18 ਸੀਟਾਂ ਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰਕੇ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਸਾਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰਾ ਦੇਸ਼ ਇਸ
ਵਾਰ ਬਦਲਾਓ ਦੀ ਲਹਿਰ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਅਹਿਮ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ
ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਅਟਕਲਾਂ ਨੂੰ ਝੁਠਲਾ ਕੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪੱਲਾ ਫੜਣ
ਵਾਲੇ ਵੋਟਰ ਨੇ ਆਖਿਰ ਕੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ? ਦਰਅਸਲ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਚੁਣਾਵੀ ਨਤੀਜੇ
ਨਾ ਸਿਰਫ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਲਈ, ਬਲਕਿ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਉਪ
ਮਹਾਦੀਪ ਲਈ ਖਾਸ ਸੰਦੇਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਨੂੰ
ਵੋਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੱਠ ਕਰੋੜ ਵੋਟਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 80
ਫੀਸਦੀ ਨੇ ਵੋਟਾਂ ਪਾਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ
ਵਾਰ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੋਟਰ ਹਨ। ਇਹੀ ਨਹੀਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਇਦ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਉਹਨਾਂ
ਗਿਣੇ ਚੁਣੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਰਦ ਵੋਟਰਾਂ ਤੋਂ ਮਹਿਲਾ ਵੋਟਰਾਂ ਦੀ
ਗਿਣਤੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਹੀ ਅਵਾਮੀ ਲੀਗ ਨੂੰ ਜਿਤਾ ਕੇ ਅਤੇ ਬੀ ਐਨ ਪੀ
ਦੇ ਅਪਰਾਧਿਕ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਛਵੀ ਵਾਲੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਧੂੜ ਚਟਾ ਕੇ ਸਾਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ
ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਾਤ ਪਾਤ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ।ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ
ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਾਸ ਦੇਰਸਤੇ ਤੇ ਆਤਮ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼
ਨਾਲ ਵੱਧਦੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡੇ ਵਿੱਚ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ
ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨੌਜਵਾਨ ਵੋਟਰਾਂ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣੀਏ ਤਾਂ ਉਹ
ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਤੇ ਇਸ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਚਮੁਚ ਉਗਦੇ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।ਇਹਨਾਂ
ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਜਮਾਤ-ਏ-ਇਸਲਾਮੀ ਦੀ ਕਰਾਰੀ ਹਾਰ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੈ।
ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਜਮਾਤ-ਏ-ਇਸਲਾਮੀ ਉਹਨਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼
ਦੀ ਆਜਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜਾਦੀ
ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਤੇ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮਿਲਿਸ਼ੀਆ ਵਿੰਗ
ਅਲ ਬਦਰ ਨੇ ਢਾਕਾ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟਣ ਤੋਂ ਠੀਕ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਬੁੱਧੀਜੀਵੀਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਕਿ ਆਜਾਦ
ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਬੌਧਿਕ ਦਿਵਾਲੀਏਪਨ ਦੇ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲਵੇ। ਇਸ ਇੱਕ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਢਾਕਾ ਵਿੱਚ
ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਲੱਖ ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ
ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਇਸ ਕਾਰਨਾਮੇ ਲਈ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਨੇ ਜਮਾਤ ਨੂੰ ਕਦੇ ਮਾਫ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ
ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਉਸ ਤੇ ਜੰਗ ਅਪਰਾਧਾਂ ਲਈ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ
ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਦੀਆਂ 20 ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ
ਸਿਰਫ ਦੋ ਸੀਟਾਂ ਮਿਲੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੋਤੀਉਰ ਰਹਿਮਾਨ ਨਿਜਾਮੀ ਅਤੇ
ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਅਲੀ ਅਹਿਸਾਨ ਮੁਹੰਮਦ ਮੋਜਾਹਿਦ, ਦੋਵੇਂ ਚੋਣਾਂ ਹਾਰ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਇਸ
ਗੱਲ ਦਾ ਸਾਫ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੈ ਕਿ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਨੌਜਵਾਨ ਵੋਟਰ ਕੱਟੜਪੰਥ ਦੇ ਕਿੰਨਾ
ਖਿਲਾਫ ਹੈ ਅਤੇ ਬੀ ਐਨ ਪੀ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਸਬਕ ਹੈ।ਪਰ ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਸ਼ੇਖ ਹਸੀਨਾ ਦੀ
ਜਿੱਤ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਜਿੱਤ ਉਸ ਲਈ ਭਾਰੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦਾ ਬੋਝ ਵੀ ਲੈ ਕੇ ਆਈ
ਹੈ। 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਜਿਸ ਸੁਨਹਿਰੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ
ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਰਾ ਉਤਰ ਕੇ ਦਿਖਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ
ਦਲਦਲ ਵਿੱਚ ਗਲੇ ਤੱਕ ਡੁੱਬੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਖ ਹਸੀਨਾ ਲਈ ਇਹ ਕੋਈ ਆਸਾਨ ਕੰਮ
ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਿਛਲਾ ਕਾਰਜਕਾਲ ਅਤੇ
ਖੁਦ ਉਹ ਵੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ
ਤੱਕ ਜਾਣਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਮਾਲੀ ਹਾਲਤ ਇਸ ਚੁਣੌਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਬਣਾ ਰਹੀ
ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਭੁੱਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇਛਾਵਾਂ
ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਵੋਟਰਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਉੱਨੇ ਹੀ ਦਮਖਮ ਨਾਲ ਉਖਾੜ
ਸੁੱਟਣ ਵਿੱਚ ਜਰਾ ਵੀ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਲਗਾਈ ਹੈ, ਜਿੰਨੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ
ਬਿਠਾਉਣਾ ਸੀ। ਬੰਗਬੰਧੁ ਮੁਜੀਬ ਦੀ ਬੇਟ ੀ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਸ਼ੇਖ ਹਸੀਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ
ਭਾਰਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸਹਿਜ ਲਗਾਓ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ 1996 ਤੋਂ 2001 ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ
ਪਿਛਲੇ ਕਾਰਜਕਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਲੇ ਫਰੱਕਾ ਵਿਵਾਦ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ
ਲਈ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਜਲ ਬਟਵਾਰਾ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ
ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਪਸੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਸੁਧਰਨਗੇ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਤਨਾਤਨੀ ਨਾਲ ਜੂਝਦੇ ਭਾਰਤ ਲਈ ਵੀ ਪੂਰਬੀ ਸੀਮਾ ਤੇ
ਇੱਕ ਦੋਸਤਾਨਾ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਆਉਣਾ ਸਕੂਨ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਚਟਗਾਂਵ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵਿੱਚ
ਪਨਾਹ ਲੈ ਕੇ ਬੈਠੇ ਉਲਫਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੂਰਬ ਉੱਤਰ ਰਾਜਾਂ ਲਈ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਮੱਸਿਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਸ਼ੇਖ ਹਸੀਨਾ ਦੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ
ਸੁਲਝਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ।
ਰੋਮ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ-
ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਨਕਲ ਅਪਣਾ ਪ੍ਰਵਾਭ ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਉਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਉਸ ਤਰਾਂ ਹੀ ਅਜੋਕੇ ਸਮੇ ਵਿੱਚ ਮੰਦਿੰਰਾ ,ਗੁਰੂਦੁਆਰਿਆਂ ,ਮਸਜਿਦਾਂ ਤੇ ਗਿਰਜਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨ ਸਿੱਰਫ ਆਪਣੀਆ ਗਰਜਾਂ ਲਈ ਹੀ ਕੱਝ ਪਲ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ੍ਹੇ ਇਟਲੀ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ ੨੨ ਗੁਰੂਦੁਆਰੇ ਹਨ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂਦੁਆਰਿਆ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂਸਾਹਿਬਾ ਦੇ ਹਰ ਗੁਰਪੁਰਬ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਰਦਾ ਨਾਲ ਮਨਾਉਦੇਂ ਹਨ ਕੁਝ ਸੰਗਤਾ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਹਜੂਰੀ ਵਿੱਚ ਆਉਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਕੁੱਝ ਚਾਹ ਪਕੋੜੇ ਤੇ ਰੋਟੀ ਦਾ ਲੰਗਰ ਖਾਨ ਅਕਸਰ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਈ ਵਾਹਰ ਖੜੇ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਚਰਚਾ ਛੇੜ ਕੇ ਗੱਲ਼ਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਸਿਰਫ ਲੰਗਰ ਵੱਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅੋਜਹੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਪ੍ਰੰਬਧਕ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਾਹਾਰਾਜ ਦੀ ਹਜੁਰੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਅਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਫਲਾ ਕਰੋ ਭਾਈ ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਲੌਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਨਹੀ ਸੁਣਦੀ ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾਂ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚਾਹੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਜਾਣ ਪਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਘਰ ਜਰੂਰ ਜਾ ਕੇ ਚੰਗੀਆਂ ਗੱਲ਼ਾ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਤਾਂ ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਰਸਤੇ ਉਪੱਰ ਪਾ ਸਕੀਏ
ਨਾਜਾਇਜ਼
ਕਬਜਿਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋਵੇ
ਮੁਹਾਲੀ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਨਾਜਾਇਜ ਕਬਜਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅਤਿਕਥਨੀ ਨਹੀਂ
ਹੋਵੇਗੀ। ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਕਬਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਤੇਜੀ
ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਉਸ ਕਾਰਣ ਹਰ ਪਾਸੇ ਇਹ ਨਾਜਾਇਜ ਕਬਜੇ ਹੀ ਨਜਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਮਾਰਕੀਟ ਹੋਵੇ, ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਰੇਹੜੀਆਂ ਫੜੀਆਂ ਲਗਾਉਣ
ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਨਜਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਮਾਰਕੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ
ਕੇ ਨਾਜਾਇਜ ਕਬਜੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਕਾਰਣ ਮਾਰਕੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ
ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਸਹਿਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਸਰਦੀਆਂ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਮੁਰਗੇ ਦਾ ਸੂਪ
ਅਤੇ ਅਜਿਹਾ ਹੋਰ ਖਾਣ ਪੀਣ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰੇਹੜੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਾਫੀ ਵੱਧ
ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਵਲੋਂ ਆਪਣੇ ਪੱਕੇ ਟਿਕਾਣੇ ਕਾਇਮ ਕਰ ਲਏ
ਗਏ ਹਨ। ਸ਼ਾਮ ਢਲਦਿਆਂ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਰੇਹੜੀਆਂ ਸਜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਰਕੀਟਾਂ
ਦੇ ਬਰਾਮਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੇਂਹਦੀ ਲਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਚੂਰਨ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਗਜੀਨਾਂ ਅਤੇ
ਕੈਸਟਾਂ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਵੇਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ
ਫੜੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ
ਨਾਜਾਇਜ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰੀ ਜਮੀਨ ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂਰੇਹੜੀਆਂ ਫੜੀਆਂ ਆਮ ਹਨ।
ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੇ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਨਾਜਾਇਜ ਕਬਜੇ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਲੋਂ
ਅਜਿਹੇ ਕਬਜੇ ਦੂਰ ਵੀ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕੌਂਸਲ ਵਲੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ
ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਅਤੇ ਮਾਰਕੀਟਾਂ ਦੇ ਵਰਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਵਧਦੇ ਜਾ ਰਹੇ
ਨਾਜਾਇਜ਼ ਕਬਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਇੱਕ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ
ਜਾਂ ਤਾਂ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਇਹਨਾਂ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਕੰਮ ਸੌਂਪ
ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਟਾਫ ਵਿੱਚ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਵੀ
ਇਸਦੀ ਕਾਰਗੁਜਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ
ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਬਾਅ ਵੀ ਸਹਿਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਹਿਰਵਾਸੀ ਅਕਸਰ ਇਹ ਇਲਜਾਮ ਵੀ
ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਨਾਜਾਇਜ ਕਬਜਿਆਂ ਦੀ ਆੜ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਲੰਬਾ
ਚੌੜਾ ਨੈਟਵਰਕ ਚਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਬਜੇ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਨਾਜਾਇਜ ਕਬਜੇ ਹਟਾਉਣ
ਵਾਲੇ ਸਟਾਫ ਦੀ ਮਿਲੀਭੁਗਤ ਨਾਲ ਹੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਹੋਣ ਵਾਲਾ
ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ ਦਾ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਕਬਜਿਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੇ ਰਾਹ ਦੀ
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ
ਲਗਾਤਾਰ ਇਹ ਦਾਅਵੇ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕੌਂਸਲ ਵਲੋਂ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਕਬਜਿਆਂ ਦੇ
ਵਿਰੁੱਧ ਲਗਾਤਾਰ ਕਾਰਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਦੀ ਲਈ
ਉਹ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਪਰੰਤੂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦੇ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਕਬਜੇ ਇਹਨਾਂ
ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਜੱਗ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ
ਕੁੱਝ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਮਿਉਂਸਪਲ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਨਾਜਾਇਜ ਕਬਜੇ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦਸਤੇ ਵਲੋਂ ਮੁੜ
ਆਪਣੀ ਕਾਰਵਾਈ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਕਿੰਨੀ ਵੱਧ ਗਈ
ਹੈ ਇਸਦਾ ਅੰਦਾਜਾ ਇਸ ਗਲ ਨਾਲ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਫੇਜ਼ 3 ਬੀ 2
ਦੀ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਨਾਜਾਇਜ ਕਬਜੇ ਹਟਾਉਣ ਪਹੁੰਚੀ ਕੌਂਸਲ ਦੀ ਟੀਮ ਵਲੋਂ ਜਿਹੜਾ
ਸਾਮਾਨ ਜਬਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਉਸ ਨੂੰ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਸਟੋਰ ਤਕ ਲਿਜਾਣ ਲਈ ਵਾਧੂ ਵਾਹਨ ਨਾ ਹੋਣ
ਕਾਰਣ ਕਰਮਚਾਰੀ ਇਹ ਸਾਮਾਨ ਉੱਥੇ ਹੀ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਮੁਹਾਲੀ ਮਿਉਂਸਪਲ
ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਕਿ
ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਨਾਜਾਇਜ ਕਬਜੇ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ
ਰਹੇਗੀ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨਾਜਇਜ ਕਬਜਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਵਾਧੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਜਾਇਜ
ਕਬਜੇ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਟਾਫ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮੁਹਈਆ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਣ ਤਾਂ ਜੋ
ਇਹਨਾਂ ਨਾਜਾਇਜ ਕਬਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸਰਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ
ਮਿਉਂਸਪਲ ਕੌਂਸਲ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ
ਨਾਜਾਇਜ਼ ਕਬਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ
ਰਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਖ਼ਤ-ਘੱਗਰੇ
ਦੀ ਲ਼ੌਣ ਵਰਗੀ ਕੁੜੀ ਦੇ ਨਾਂ ઠ (ਗੁਰਮੇਲ ਬਦੇਸ਼ਾ,ਸਰੀ,ਬੀ.ਸੀ.) ਢਾਕੇ ਦੀ ਮਲਮਲ
ਵਰਗੀਏ! ਮਾਂ ਦੀਏ ਦੁਲਾਰੀਏ-ਲਾਲ ਫੁਲਕਾਰੀਏ !!
ઠ ਲ਼ੱਠੇ ਦੀ ਚਾਦਰ ਵਰਗੇ ਤੇਰੇ ਗੁਰਮੇਲ ਵਲੋਂ ਰੱਤੇ ਸਾਲੂ ਵਰਗਾ ਪਿਆਰ !!! ઠਲਿਸ਼ਕਣੇ
ਗੋਟੇ ਵਰਗੀਏ !
ਗੁਰਮੇਲ ਬਦੇਸ਼ਾ.........!!
ਪੱਗ ਦੇ ਤੁਰਲੇ ਵਾਂਗੂੰ ਆਕੜੇ ਮੇਰੇ ਖਿਆਲ
ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਨੇ ਕਿ ਕਿਤੇ ਤੂੰ ਚੁੰਨੀ ਲੈਣੀ ਨਾ ਭੁੱਲ ਜਾਵੇਂ ..?
ਘੁੰਡ ਕੱਢਣਾ ਤਾਂ ਚੱਲઠઠਦੂਰ ਦੀ ਗੱਲ !!ਪਰ ਮੇਰੀਆਂ ਸਧਰਾਂ ਦੀ ਸੇਜ ਤੇਰੀ ਘੁੰਡ
ਚੁਕਾਈ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਉੱਸਲਵੱਟੇ ਲੈ ਰਹੀ ਹੈ , ਤੇਰੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਦਾ ਕੱਚਾ ਦੁੱਧ
ਸਰ੍ਹਾਣੇ ਪਿਆ ;ਵੇਖੀਂ ਕਿਤੇ ਖੱਟਾ ਹੀ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ?ઠ ਜੁਦਾਈ ਦਾ ਜਾਗ ਲਾ ਕੇ
ਮੈਥੋਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਜਮਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ।ਕੱਚਾ ਪੀਣਿਆਂ ਨੂੰ ਅਜੇ ਅਧ-ਰਿੜਕੇ ਦਾ
ਸ਼ੌਂਕ ਨਹੀਂ ਜਾਗਿਆ । ਮੈਂ ਤਾਂ ਅੜੀਏ ਤੈਥੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਛੁਪਾ ਕੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ।ਆਪਣੇ
ਹਾਉਂਕਿਆਂ ਦੀ ਪੰਡ ਤੇਰੀ ਝੋਲੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪੀਪਾ ਹੰਝੂਆਂ ਦਾ ਤੇਰੇ ਹੁਸਨ
ਦੇ ਮਾਨ-ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਹੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰੋੜ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ,ਆਹੋ ! ਏਨੇ ਨਾਲ ਕੇਹੜਾ ਬੰਨ੍ਹ
ਟੁੱਟਣ ਲੱਗੇ ਨੇ ?ਪੀੜਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਦਾ ਗੱਡਾ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਪਿੜ ਵਿੱਚ ਉਲਾਰ ਸਕਦਾ
ਹਾਂ,ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇੱਕ ਪਰਾਗ਼ਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾਂ,ਬੇਸ਼ੱਕ,ਭੁੱਖਾ
ਮਰਦਾਂ ਤਾਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂ ! ਨਾਲੇ ਇਹ ਵਣਜ਼ ਤਾਂ ਹੁਣ ਘਾਟੇ ਦਾ ਸੌਦਾ ਹੀ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ
ਗਿਆ ਏ।ਇਸ਼ਕ ਦੀਏ ਪੱਟੀਏ! ਕਰਜ਼ਾਈ ਜੱਟ ਦੀਏ ਜੱਟੀਏ! ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਤੇਰੇ ਨਾਂ
ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਵੀਹ ਹਜਾਰ ਦੀ ਲਾਇਨ ਆਫ ਕਰੈਡਿਟ, ਜੋ ਕਿ ਸਾਰੀ ਭਰੀ ਪਈ ਏ,ਤੇਰੇ
ਨਾਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ । ਕੁਲੈਕਸ਼ਨ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਨਿੱਤ ਥੱਬਾ ਆਉਂਦੇ ਬਿੱਲ ਪਤਾ ਬਦਲਾਕੇ
ਤੇਰੇ ਜੁੰਮੇ ਲਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ।ਤੇਰੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਭਾਂਡਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਦੋਵੇਂ ਸਿੰਕ ਜੇ
ਕਹਿੰਨੀ ਏਂ ਤਾਂ ਇਨਾ੍ਹਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦਾ,ਬੇਸ਼ਕ ਆਪੇ ਆਕੇ ਧੋ-ਮਾਂਜ
ਲਵੀਂ,ਮੇਰੀ ਕੀ ਹੈਸੀਅਤ ਕਿ ਇੱਕ ਚਮਚੇ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵੀ ਲਾ ਜਾਵਾਂ..?ઠ ਅਜੇ 15-20 ਕੁ
ਦਿਨ ਹੀ ਹੋਏ ਨੇ ,ਤਾਜੀਆਂ ਹੀ ਦਾਲਾਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਪਈਆਂ ਨੇ,ਤੇਰੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ
ਇਹ ਵੀ ਬੇਹੀਆਂ ਹੋਣ ਦਾ ਨਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀਆਂ ।ਪਰ ਲਗਦੈ ,ਤੇਰੀ ਝਾਕ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ
ਉੱਲੀ ਲੱਗ ਜਾਣੀ ਏ,ਫੇਰ ਤੇਰੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਜਰਾ ਜੁਵਾਈ ਭਾਲਿਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ
ਥਿਆਉਣਾ ,ਬੇਹੇ ਨੂੰ ਤੜਕਾ ਲਾਉਣ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ..?ਤੇਰੀ ਤਨਹਾਈ ਵਿੱਚ ਹਿੱਕ'ਤੇ ਹੱਥ
ਮਾਰਕੇ ਦੁਹੱਥੜੀਂ ਪਿੱਟਦਾ ਹਾਂ ਤਾਂ ਪਿੰਡੇ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਸਾਂ ਨੂੰ ਚੜ ਆਉਂਦੀ ਏ,
ਲੰਘਦੀ ਟੱਪਦੀ ਕਦੇ ਮੇਰੇ ਪਿੰਡੇ ਦੀ ਵੈਅਕੁਮ ਹੀ ਕਰ ਜਾ,ਮੇਰੀ ਜੈਨੀਟੋਰੀਏ ! ਤੇਰੀ
ਯਾਦ 'ਚ ਗਿੱਟੇ-ਗੋਡੇ ਰਗੜਦਾ ਰਹਿੰਨਾ ਹਾਂ,ਮੈਲ ਦੀਆਂ ਬੱਤੀਆਂ ਬਣ-ਬਣਕੇ ਸੋਫੇ 'ਤੇ
ਅਣ-ਸੱਦੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਬਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ।ਤੂੰ ਆਵੇਂ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਘਰ ਆਈਆਂ
ਤੇਰੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨਾਲ ਰਲ ਕੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਦੀਵਿਆਂ 'ਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ
ਮੈਲੀ-ਮੈਲੀ ਦਿਵਾਲੀ ਹੀ ਮਨਾ ਲਈਏ ।ਮੇਰੇ ਜਿਗਰ ਦੀਏ ਬੁਰਕੀਏ ! ਤੂੰ ਆਵੇਂ ਤਾਂ ਓਵਨ
'ਚ ਰੱਖ ਕੇ ਤੈਨੰ ਕੱਚਾ ਕਾਲਜਾ ਭੁੰਨ ਕੇ ਖੁਆਵਾਂ ।ਸੁਪਰ ਸਟੋਰ ਵਿੱਚ 'ਚਿਕਨ ਲਿਵਰ'
ਸਸਤਾ ਲੱਗਾ ਸੀ, ਇੱਕਠਾ ਚਾਰ ਪੌਂਡ ਹੀ ਲੈ ਆਇਆ ਹਾਂ,ਹੁਣ ਇਕੱਲੇ ਤੋਂ ਖਾ ਨਹੀਂ
ਹੁੰਦਾ।ਏਥੇ ਤਾਂ ਭੋਲੂ-ਟੋਮੀ ਹੋਣੀਂ ਵੀ ਆਵਾਰਾ ਨਹੀਂ ਫਿਰਦੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਨਾਂ
ਵਿਚਾਰੇ ਦਰਵੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ।ਮੇਰੀ ਭੂੰਡ-ਭਟੱਕੋ ! ਮਿਲਾਪੜੀ ਜਿਹੀ ਖਿੱਚ
ਦੀਆਂ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਚਰੜ-ਭੂੰਡੀਆਂ ਨਿਕਲ ਰਹੀਆਂ ਨੇ! ਹੁਣ ਤੂੰ ਪੁੱਛਣੈ ਕਿ ਇਹ ਕੀ
ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ ? ਠੰਡੀਏ ਅੰਗਿਆਰੀਏ..! ਜਦੋਂ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਪੱਥਰ ਰਗੜੀਏ,ਜਿਹੜੀ ਵਿੱਚੋਂ
ਅੱਗ ਨਿਕਲਦੀ ਏ; ਉਹਨੂੰ ਚਰੜ-ਭੂੰਡੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ! ਕਦੇ ਮਿਲੇਂ ਤਾਂ ਕੱਢ ਕੇ
ਦਿਖਾਊਂਗਾ !ਅੜੀਏ ! ਤੂੰ ਕਾਹਤੋਂ ਕੁਆਰੀ ਰੰਡੇਪਾ ਕੱਟੀ ਜਾਨੀ ਏਂ ? ਤੇਰੀ ਮਾਂਗ
ਦਾ ਸੰਧੂਰ ਸਾਡੇ ਸੀਰੀ ਦੇ ਲਹੂ ਵਰਗੇ ਹੰਝੂ ਵਹਾ ਕੇ ਵਿੱਚੋ-ਵਿੱਚੀ ਖੁਰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ
ਏ ।ਹੁਣ ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸਿਰ ਦੇ ਸਾਂਈ ਨੂੰ ਲੋਕ 'ਸਿਰ ਦਾ ਮਧਾਣੀ ਚੀਰਾ'
ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ ਨੇ ..!ਤੇਰੇ ਪਿਆਰ ਦਾ ਝਰਨਾ ਮੇਰੇ ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਖਾਲ 'ਚ ਕਦੋਂ ਕੁ
ਵਹਿਣਾ ਏ ? ਭਾਦੋਂ ਦੀ ਦੁਪਹਿਰ ਵਿੱਚ ਖਾਲ ਵੀ ਘੜਕੇ ਨਾਈਆਂ ਦੀ ਮੁੰਨੀ ਕੱਟੀ
ਵਾਂਗੂੰ ਛਾਂਗਿਆ ਪਿਆ ਏ । ਵੇਖੀਂ ਕਿਤੇ,ਮੈਂ ਕੰਨੀ ਦੇ ਕਿਆਰੇ ਵਾਂਗੂੰ ਸੁੱਕਾ ਹੀ
ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਵਾਂ ? ਚੋਰੀ-ਚੋਰੀ ਨੱਕਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਈ ਨਾ ਮੋੜ ਜਾਵੇ ? ਸਧਰਾਂ ਦਾ ਵੇਹਲਾ
ਪਿਆ ਵਾਹਣ ਸਿੰਙ ਕੇ ਇਕ ਵਾਰ ਰੌਣੀ ਕਰ ਜਾ,ਫੇਰ ਵੇਖੀਂ, ਰੋਹੀ ਦੇ ਕਲਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ
ਚਾਵਾਂ ਦੇ ਸੰਧੂਰੀ ਫੁੱਲ ਟਹਿਕ ਪੈਣਗੇ ! ਜੇ ਅਮਰੀਕਨ ਸੁੰਡੀ ਨਾ ਪਈ ਤਾਂઠ ..!!
ਮੈਂ ਪੋਲੇ-ਪੋਲੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਫੁੱਲ ਤੋੜ ਕੇ ਕਦੋਂ ਤੇਰੀਆਂ ਜ਼ੁਲਫਾਂ ਵਿੱਚ
ਟੰਗੂਗਾ ? ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਤੇਰੀਆਂ ਜੂੰਆਂ ਨੂੰ ਬਾਗ-ਬਗੀਚਿਆਂ ਦੀ ਸੈਰ ਕਰਵਾਊਂਗਾ
??ਮੇਰੀਏ ਅਨਾਰਕਲੀਏ ! ਜੰਡ-ਕਰੀਰਾਂ ਵਰਗੀ ਮੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਤੇਰੇ ਲਾਰਿਆਂ ਵਾਲੇ ਥੋਹਰ
ਦੇ ਫੁੱਲ ਸੁੰਘ-ਸੁੰਘਕੇ ਅੱਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਵੀ ਕੌੜੀ ਹੋਈ ਜਾਂਦੀ ਏ !! ਜੇ ਭੋਰਾ
ਘੱਟ ਕੌੜੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਬੋਲਾ-ਨੋਨੀ ਜੂਸ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਜੂਸ ਬਣਾ ਕੇ ਹੀ ਵੇਚਣ ਲੱਗ
ਪੈਂਦਾ ! ਇਸ਼ਕ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਾੜੀ-ਮੋਟੀ ਕਮਾਈ ਕੀਤੀਵੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ
ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਣੀ ਸੀ ,ਕੋਈ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਪਲੈਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੈਣੀ ਪੈਂਣੀ ..!ਕਦੇ ਗੁਲਕੰਦ
ਵਰਗੇ ਹੁਸਨ ਦੀ ਪਿਉਂਦ ਚਾੜ ਕੇ ਮਿਠਾਸ ਭਰਿਆ ਅਹਿਸਾਸ ਹੀ ਦਿਵਾ ਦੇ ! ਮਿੱਠੀਏ ਐਵੇਂ
ਡਰ ਨਾ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੂਗਰઠ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ,ਏਥੇ ਹਰਬਲ ਦੀ ਇੱਕ ਪੁੜੀ ਸੌ ਬਿਮਾਰੀਆਂ
ਤੋਂ ਨਿਜ਼ਾਤ ਦਿਵਾ ਦਿੰਦੀ ਏ ! ਕਮਲੇ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਐਵੇਂ ਡਿਗਰੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਐਨੇ
ਹਸਪਤਾਲ ਖੋਲੇ ਹੋਏ ਨੇ ..?ਤੇਰੀ ਯਾਦ 'ਚ ਸਿਖਰ ਦੁਪਹਿਰੇ ਹੀ ਮੁਰਝਾਇਆ ਪਿਆ;ਤੇਰਾ
ਦੁਪਹਿਰ-ਖਿੜੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਗਾ ਯਾਰ.
ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ
ਦੀ ਜਨਤਾ ਨੇ ਰਾਜਤੰਤਰ ਦੀ ਮਜਬੂਤੀ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਮਤਦਾਨ ਕੀਤਾ
ਗੁਰਜੰਟ ਸਿੰਘ
ਜੰਮੂ-ਕਸ਼ਮੀਰ ਅਸੰਬਲੀ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਵਿਸਤ੍ਰਤ ਨਤੀਜੇ ਉਂਝ ਤਾਂ 28 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਆਉਣਗੇ,
ਪਰ ਅਸਲੀ ਫੈਸਲਾ ਤਾਂ ਵੋਟਾਂ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਸੂਬੇ
ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਤੰਤਰ ਜਿੱਤਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਹਾਰ ਹੋਈ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀ ਜਨਤਾ ਦਾ
ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਰਾਜਸੀ ਆਗੂਆਂ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਉਸਨੇ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਿਰਾਦਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਦੱਸਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਲੈ
ਕੇ ਆਪਣੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਵਿਧਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਲਵੇ। ਜਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਕਰੀਬ
ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਚੱਲੀ ਸੱਤ ਵਾਰ ਦੀ ਵੋਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 61 ਫੀਸਦੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ
ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਦੇ ਬਾਈਕਾਟ ਦੀ ਅਪੀਲ ਨੂੰ ਨਕਾਰ ਕੇ ਵੋਟਿੰਗ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂਕਿ
ਪਿਛਲੀਆਂ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ 43 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸੀ।
ਬਾਰਾਮੂਲਾ, ਬੜਗਾਮ ਅਤੇ ਊਧਮਪੁਰ ਵਰਗੇ ਅੱਤਵਾਦ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਜਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ
ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੱਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਵੋਟਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ
ਵਾਰ ਲਗਭਗ 20 ਫੀਸਦੀ ਵੋਟ ਪਏ ਜਦੋਂਕਿ ਪਿਛਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ5 ਫੀਸਦੀ
ਵੋਟਿੰਗ ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਚੋਣ ਨੇ ਇਹ ਸਾਫ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਸੂਬੇ ਦੀ ਜਨਤਾ ਨੂੰ
ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੇ ਭਰਮਾਉਣਾ ਹੁਣ ਸੌਖਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ
ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਘਾਟੀ ਦੀ ਜਨਤਾ
ਵਿੱਚ ਡਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਮੁੰਬਈ ਹਾਦਸੇ ਦੇ ਸਾਏ ਵਿੱਚ ਵੀ ਘਾਟੀ
ਵਿੱਚ ਤੀਜੇ ਚਰਣ ਦੌਰਾਨ 62 ਫੀਸਦੀ ਵੋਟਿੰਗ ਹੋਈ।ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਸ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨੇ
ਵੱਖਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਮੰਸੂਬਿਆਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਫੇਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਨੇ ਤਾਂ
ਦਬੀ ਆਵਾਜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਬਾਈਕਾਟ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ
ਨਿਰਣਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਿਰਣਾ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਕਾਹਲੀ ਕੀਤੀ। ਦਰਅਸਲ ਉਹ
ਜਨਤਾ ਦਾ ਮੂਡ ਭਾਂਪਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਾਕਾਮਯਾਬ ਰਹਿ ਗਏ। ਅਮਰਨਾਥ ਸ਼੍ਰਾਈਨ ਬੋਰਡ ਦੇ
ਮੁੱਦੇ ਤੇ ਘਾਟੀ ਦੀ ਜਨਤਾ ਦੀ ਭੀੜ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ
ਦੇਖਿਆ ਪਰ ਜਨਤਾ ਦੇ ਰੁਖ ਦਾ ਇਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪਹਿਲੂ ਸੀ। ਸੱਚ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੂਬੇ
ਦਾ ਆਮ ਆਦਮੀ ਇਹ ਜਾਣ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੀਆਂ ਰੋਜਮਰਾ ਦੀਆਂ ਜਰੂਰਤਾਂ ਤਾਂ ਹੀ ਪੂਰੀਆਂ
ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਜਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ
ਵਾਰ ਦੀ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਸੜਕ, ਬਿਜਲੀ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਰੁਜਗਾਰ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਹੀ ਛਾਇਆ ਰਿਹਾ।
ਸੂਬੇ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਵੋਟਰਾਂ ਨੇ ਵੋਟਿੰਗ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਪ੍ਰਤੀ ਜੋ ਗਰਮਜੋਸ਼ੀ ਦਿਖਾਈ ਉਹ
ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰੇ
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਹੀ ਸੂਬੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਮੁਮਕਿਨ ਹੈ ਇਸ ਲਈ
ਹਰ ਕੇਂਦਰੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਸ਼ਕ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਦੇਖਣਾ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਉਸਦੇ
ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਕੋਈ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ ਰੇਲ ਸੇਵਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ
ਨੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਰੇਲ ਦੇ ਜਰੀਏ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਨਾਲ
ਜੁੜਣ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਲਾਭ ਨੂੰ ਲੋਕ ਬਾਖੂਬੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਕਾਂਗਰਸ-ਪੀ ਡੀ ਪੀ
ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਜਿਹਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ
ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਗਲਤਫਹਿਮੀਆਂ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਬਨਣ
ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਉਹ ਜਨਤਾ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝੇ ਅਤੇ
ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰੇ।
ਪਾਰੇ ਦੇ ਜਹਿਰੀਲੇ ਅਸਰ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ
ਨਵਨੀਤ
ਪਾਰੇ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰਿਆਵਰਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਅਸੰਤੁਲਨ ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਵ
ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਲਈ ਸਿਰਦਰਦ ਬਣ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸ
ਸਮੱਸਿਆ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣਾ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਪਰ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਪਛੜੇ ਮੁਲਕਾਂ
ਲਈ ਇਹ ਮੁਸੀਬਤ ਹਾਲੇ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਸੰਚਾਰ ਦੇ
ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਵਾਰ ਵਾਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਉਹ
ਸਮੁੰਦਰੀ ਮਛਲੀਆਂ ਜਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਨਾ ਖਾਉਣ ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪਾਰਾ ਘੁੰਮ ਫਿਰ
ਕੇ ਘੁਲ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪੁੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ
ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਰੇ ਦੀ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ
ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਘਾਤਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਜੋ ਦਿਨ ਰਾਤ ਸਮੁੰਦਰੀ
ਮੱਛੀਆਂ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਉਹ ਮਛਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਾਰਾ ਵੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ
ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਸਮਾਂ ਅਜਿਹਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਹਿਣ ਸੀਮਾ ਨੂੰ
ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ
ਪਾਰਾ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ
ਨਾਲ ਵੀ ਅਸੀਂ ਪਾਰੇ ਦੇ ਜਹਿਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਸੜਣ ਨੂੰ
ਰੋਕਣ ਲਈ ਅਤੇ ਕੈਵਟੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਰਨ ਲਈ ਅਜਿਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸ
ਵਿੱਚ ਪਾਰਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਸੜਣ ਤਾਂ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖੱਡਾ ਵੀ
ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਪਾਰੇ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਦੰਦ ਵਿੱਚ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਲਈ ਪਾਰੇ ਦੇ ਬਦਲ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਰਾ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ
ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।ਅਕਸਰ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜੀਆਂ ਨੂੰ
ਤਾਜਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀੜਿਆਂ ਅਤੇ ਕੀਟਾਣੂੰਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਨਾਂ ਤੇ
ਬਹੁਤ ਹਲਕੀ ਮਾਤਰਾ ਵਾਲੇ ਪਾਰੇ ਦੇ ਘੋਲ ਦਾ ਛਿੜਕਾਓ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ
ਕੀਟਾਣੂੰ ਇਹਨਾਂ ਸਬਜੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਗੇ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਆਉਣਗੇ ਹੀ ਨਹੀਂ
ਅਤੇ ਚੀਜ਼ ਜਿਆਦਾ ਦੇਰ ਤੱਕ ਤਾਜਾ ਰਹੇਗੀ, ਪਰ ਪਾਰੇ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਤਾਂ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ
ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜੀਆਂ ਦੇ ਛਿਲਕੇ
ਹਟਾ ਕੇ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਓ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ
ਪਾਰਾ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਵੀ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।ਪਾਰੇ ਦੀ ਇੱਕ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ
ਆਪਣੇ ਸ੍ਰੋਤ ਤੋਂ ਹਜਾਰਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਜ਼ਰੀ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਰੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੱਧਰ ਹਜਾਰਾਂ ਮੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਆਰਕਟਿਕ ਦੇ ਬਰਫੀਲੇ
ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮਨੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮਾਂਸਾਹਾਰੀ ਜੰਤੂਆਂ ਜਿਵੇਂ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀ
ਵ੍ਹੇਲ, ਬਰਫ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰਿੱਛ, ਸੀਲਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਚਿੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ
ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਾਰੇ ਦਾ ਸ੍ਰੋਤ ਇੱਥੋਂ ਹਜਾਰਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੇ
ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਜਿੱਥੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ
ਪਾਰੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਲਿਆ ਰਹੇ ਹਨ ਉੱਥੇ ਪਾਰਾ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁੱਖ ਦੇਸ਼
ਵੀ ਇਹੀ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਮੁਲਕ 80 ਫੀਸਦੀ ਪਾਰੇ ਦੀ ਖਪਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ
ਚੀਨ ਮਿਲ ਕੇ 50 ਫੀਸਦੀ ਪਾਰੇ ਦੀ ਖਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਚੀਨ ਆਪਣੀ ਜਰੂਰਤ ਦਾ ਪਾਰਾ
ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਖਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਪਾਰੇ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਖਤਰਾ
ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਜਹਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪਲਣ
ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਦੇ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਦੇ
ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ
ਸਮੱਸਿਆ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਿਖਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਪਾਰੇ
ਕਾਰਨ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਕੰਬਣਾ, ਭੁੱਲਣ ਦੀ ਆਦਤ, ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਕਮੀ,
ਉਂਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਦਾ ਸੁੰਨ ਹੋ ਜਾਣ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਰੋਗ ਵਰਗੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋ
ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਾਰੇ ਦੇ ਬਦਲ ਹਨ ਫਿਰ ਵੀ ਵਿਕਾਸਸ਼ੀਲ ਮੁਲਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪਾਸੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ
ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਬਦਲ ਉਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲੱਭਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ
ਪੈਟ੍ਰੋਲ ਵਿੱਚ ਲੈਡ ਨੂੰ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੀ ਐਨ ਜੀ ਗੈਸ ਨਾਲ ਗੱਡੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾ
ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸੀ ਐਫ ਸੀ ਗੈਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ
ਹੈ। ਇਹ ਕੰਮ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੀ ਐਫ ਸੀ ਨਾਲ ਓਜੋਨ ਦੀ ਪਰਤ ਫਟ ਰਹੀ
ਸੀ। ਪੈਟ੍ਰੋਲ ਵਿਚਲਾ ਲੈਡ ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਜਾਣ
ਨਾਲ ਨਰਵਸ ਸਿਸਟਮ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਆਦਿ ਵੱਧ ਰਹੇ ਸੀ। ਡੀਜਲ
ਅਤੇ ਪੈਟ੍ਰੋਲ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਕਾਰਬਨਡਾਈ ਆਕਸਾਈਡ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਦਾ
ਤਾਪਮਾਨ ਵਧਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸੀ ਐਨ ਜੀ ਨਾਲ ਇਸ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਕਮੀ ਆਉਂਦੀ
ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਉਪਲਬਧੀਆਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਧੀਆਂ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗ
ਅਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵਟਾਂਦਰੇ ਨਾਲ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਪਾਰੇ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਪਹਿਲ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।
ਤਕੀਏ 'ਤੇ ਜੱਗਦਾ ਚਰਾਗ- ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੀ ਕਹਿਣੀ ਤੇ ਕਰਨੀ ਦੇ ਪੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਹਿਜ਼
ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਫੋਕੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਬਲਕਿ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ
ਹਨ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪ ਕਰ ਕੇ ਵਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਾਰਣ ਅਜਿਹੇ ਇਨਸਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਰ ਵਰਗ
ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਹਰ ਮਨੁੱਖ
ਕਾਰਜ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਖਾਤਿਰ ਸਮਾਂ ਕੱਢ ਉਹਨਾਂ
ਦੇ ਭਲੇ ਲੇਖੇ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਅੱਜ ਮੈਂ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗਾ
ਹਾਂ ਜੋ ਪੱਥਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ
ਚੰਡੀਗੜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਹਮਖ਼ਿਆਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਸਦਾ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਭਲੇ
ਲਈ ਕਾਜ਼ਸ਼ੀਲ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਉਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਮਾਲਵਾ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੇਵਾਦਾਰ ਤੋਂ ਲੈ
ਕੇ ਕਲਾਸ ਵੰਨ ਤੱਕ ਦੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸੰਸਥਾ ਬਣਾਈ ਜੋ
ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਦਫ਼ਤਰੀ ਬਾਬੂਆਂ ਦੀ
ਬੇਲੋੜੀ ਖੱਜਲ ਖਵਾਰੀ ਤੇ ਲੁੱਟ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਉਹ ਸੰਸਥਾਪਾਕ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ।ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੇ ਅਨੇਕਾਂ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਕਾਰਜ ਕੀਤੇ ਜਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ
ਸਮਾਜਕ ਬੁਰਾਈਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਚੇਤਨ ਕਰਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ,ਏਡਜ਼ ਚੇਤਨਤਾ
ਮਾਰਚ ਕਰਨੇ,ਭਰੁਣ ਹੱਤਿਆ ਜਗਰੂਕ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਣੀ,ਦਾਜ ਵਿਰੋਧੀ ਮੁਹਿੰਮ
ਵਿਢੱਣੀ,ਖੁਨਦਾਨ ਕੈਂਪ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਨੇ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜ ਉਸ
ਚੰਡੀਗੜ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਸਨ ਰੱਖੇ ਬਲਕਿ ਇਹ ਹੋਕਾ ਉਹਨਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡ
ਪਿੰਡ ਜਾ ਕੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਹਨਾਂ ਹੀ ਕਾਰਜਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਉਹਦੇ ਪੂਰੇ ਮੁਲਕ 'ਚ
ਛੱਪਦੀਆਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪਦੇ ਰਹੇ। ਅੱਜ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਲੀਹਾਂ ਤੇ
ਚੱਲਦੀ ਹੋਈ ਉਹ ਸੰਸਥਾ ਉਹਦੇ ਸਿਰਜੇ ਰਾਹਾਂ ਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਖੁਦ 38 ਵਾਰ
ਖੂਨਦਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹਦਾ ਟੀਚਾ 100 ਵਾਰ ਖੂਨਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ
ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸੰਗ ਇਹਨਾਂ ਹੀ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ
'ਪ੍ਰੋਗਰੈਸਿਵ ਥਿੰਕਰਜ਼ ਫੋਰਮ' ਦਾ ਗਠਨ ਕਰ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਕਰਨ 'ਚ ਮਸ਼ਰੂਫ ਹੈ। ਇਸ ਮੁਲਕ
ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਆਏ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋੜਵੰਦ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਗਵਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਉਹ ਸਦਾ ਤੱਤਪਰ
ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਨਾਲ ਵਾਬਸਤਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਛੱਪਦੇ ੲੈਥਨਿਕ
ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ ਤੇ ਖਬਰਾਂ ਛਪਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ
ਅਸ਼ਲੀਲ ਸਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਖਿਲਾਫ਼,ਭਾਈਚਾਰਿਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਲਬਰੇਜ਼ ਹੁੰਦੇ
ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਉਘੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਦਾ ਉਹ ਬਕਾਇਦਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਗੁਥਲੀ
ਦਾ ਨਾਂ ਹੈ ਟਹਿਲ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ 1954 ਸੰਨ ਦੇ ਦਸੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ 11
ਤਰੀਕ ਦੀ ਸਰਦ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਬਾਬੇ ਫਰੀਦ ਦੀ ਚਰਨ ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜ਼ਿਲੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੇ
ਪਿੰਡ ਚੈਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਸ.ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਹਰਪਾਲ ਕੌਰ ਬਰਾੜ
ਦੀ ਕੁਖੋਂ ਹੋਇਆ। ਦਸਵੀਂ ਉਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਬਰਜਿੰਦਰਾ ਕਾਲਜ
ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿੱਚ ਜਾ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਹੀ ਉਹ ਮੁਰਗੀਖ਼ਾਨੇ ਦਾ ਕੋਰਸ ਕਰਨ ਲਈ
ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਲੁਧਿਆਣੇ ਗਿਆ ਪਰ ਦਾਖ਼ਲਾ ਬੀ.ਐਸ.ਸੀ.ਐਗਰੀਕਲਚਰ
(ਕੀਟ ਵਿਗਿਆਨ)ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਇਆ। ਜਿਥੇ ਕੀੜਿਆਂ ਮਕੌੜਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦਾ ਕਰਦਾ ਉਹ
ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਚਿੰਬੜੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਵੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਜੋ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਘੁਣ ਵਾਂਗ ਖਾ
ਰਹੇ ਸਨ। ਯੁਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਖਤਮ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਹਿਕਮਾ ਪੰਜਾਬ
ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਮਹਿਕਮੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਯੁਨੀਅਨ ਨੂੰ ਲਾਮਬੰਦ ਕਰਨ
ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹਦੀ ਬਦਲੀ ਚੰਡੀਗੜ ਵਿਖੇ ਹੋ ਗਈ
ਜਿਥੇ ਉਹ ਮਹਿਕਮੇ ਦੇ ਕੁਆਲਟੀ ਕੰਟਰੋਲ ਜਿਹੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ
ਲੱਗਾ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਟੈਸਟ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਸਾਰੇ ਬੀਜ ਅਤੇ ਪੈਸਟੀਸਾਈਡਜ਼ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ
ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਥੇ ੳੇਹਦਾ ਵਾਹ ਵਾਸਤਾ ਅਕਸਰ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰਜ਼ ਨਾਲ ਪੈਂਦਾ
ਜਿਸ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਯੂਨੀਅਨ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਹੋਇਆ। ਸੰਨ1979 ਦੇ ਨਵੰਬਰ ਮਹੀਨੇ
ਦੀ 25 ਤਰੀਕ ਉਹਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਤੀ ਮਹੱਤਪੂਰਨ ਮੋੜ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਜਦ ਉਹਦਾ ਵਿਆਹ
ਕੁਲਬੁਰਛਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਚੰਡੀਗੜ ਜਾ ਵੱਸੇ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਪ੍ਰੀਵਾਰ ਦੀ ਪੜ੍ਹੀ
ਲਿਖੀ ਧੀ ਕਮਲਜੀਤ ਕੌਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਘਰ ਅਮਨ ਜਿਹੇ ਸਰਵਣ ਪੁੱਤ ਤੇ ਬੇਟੀ
ਗੁਰਲੀਨ ਜਿਹੀ ਸੁਘੜ ਸਿਆਣੀ ਤੇ ਹੋਣਹਾਰ ਔਲਾਦ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਦਿੱਤੇ
ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਸਦਕਾ ਬੇਟਾ ਇੰਡੀਆ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪੱਧਰ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ ਸੀ ਤੇ
ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਲਾਇਸੈਂਸ ਲੈ ਪਾਇਲਟ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਟਰੱਕਿੰਗ ਅਤੇ
ਟੈਕਸੀ ਬਿਜ਼ਨੈਸ ਵੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਨਾਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੇਟੀ ਗੁਰਲੀਨ ਬਰਾੜ ਅਕਸਰ ਉਸਾਰੂ
ਰੰਗਮੰਚ ਅਤੇ ਸਭਿਆਚਾਰਿਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਹੁਤ
ਵਧੀਆ ਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿਚਲੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਦਿਨ 23 ਮਾਰਚ 2001 ਨੂੰ
ਟਹਿਲ ਬਰਾੜ ਆਪਣਾ ਟੱਬਰ ਟੀਰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਵਧੀਆ ਜ਼ਿੰਦਗ਼ੀ ਜੀਣ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਅੱਖਾਂ
ਵਿੱਚ ਸਜਾਈ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆ ਉਤੱਰਿਆ ਸੀ। ਦੋ ਸਾਲ ਫੇਕਟਰੀਆਂ ਅਤੇ
ਸਿਕਿਓਰਟੀ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਉਪਰੰਤ ਉਹ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੇ ਟੈਕਸੀ ਚਲਾਉਣ ਲੱਗਾ ਜੋ
ਅੱਜ ਤੀਕ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਪੈਰਾ ਲੀਗਲ ਦਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਲਿਆ ਪਰ ਕੰਮ
ਪਸੰਦ ਨਾ ਆਉਣ ਸਦਕਾ ਕੀਤਾ ਨਾ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਢੇਰ ਸਾਰਾ ਕੰਮ
ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਕਰਕੇ ਤੇ ਮੀਡੀਏ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਖੇਤਰ ਸਦਕਾ ਉਸ
ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾ ਕੇ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਖੁਦ ਸਖਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰ
ਰਹਿਣ ਲਈ ਬਰੈਂਪਟਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਘਰ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਉਹਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਟੈਕਸੀ ਖੇਤਰ
ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਹੈ ਜਿਥੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਜਿਨਾ੍ਹਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤੇ
ਡਾਕਟਰ,ਇੰਜੀਨੀਅਰ,ਸਾਬਕਾ ਉਚ ਅਫਸਰ ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ 'ਤੇ ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਆਪਣੇ
ਸੰਬੰਧਿਤ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪੜਾਈ ਕਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਾਹ ਵੱਖ
ਵੱਖ ਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀ
ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਧਰਮ,ਦੇਸ਼,ਸਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਅਦਾਨ
ਪ੍ਰਦਾਨ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਆਰਥਿਕ
ਪੱਖੋਂ ਥੋੜਾ ਸੁਖਾਲਾ ਹੋ ਜਾਈਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਵੀ
ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਬਦਲੇ ਉਸ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਮਾਣ
ਸਨਮਾਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਿਨਾਂ ਬਾਰੇ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਨਮਾਨ ਉਹਦਾ
ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਬੂਲੇ ਜਾਣਾ ਹੀ ਸੀ ਫਿਰ ਵੀ ਕਲਾ ਭਵਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ
ਸੰਗੀਤ ਨਾਟਕ ਅਕੈਡਮੀ ਵੱਲੋਂ ਸ.ਗੁਰਸ਼ਰਨ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਡਾ.ਹਰਚਰਨ ਸਿੰਘ
ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਹਿਤਕ ਅਤੇ ਸਭਿਾਚਾਰਿਕ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਬਦਲੇ ਮਿਲੇ ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ ਉਹ ਅੱਜ
ਵੀ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਮਾਚਲ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣੇ ਦੀਆਂ ਐਗਰੀਕਲਚਰਲ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨਾਂ
ਵੱਲੋਂ ਵਿਸੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਨੇਕਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਹਦੇ
ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ। ਟੈਕਸੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ
ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਵੀਰਾਂ ਲਈ ਉਹਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਅਰਾਮ ਦੇ ਕੇ ਉਨੀਂਦਰਾ
ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਮਕਸਦ ਲਈ ਕੋਈ ਨਸ਼ਾ ਆਦਿ
ਨਹੀਂ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ 647-588-3982 ਤੇ
ਸੰਪਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਕੀਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਬਾਰੇ ਬਣਾਈਆਂ ਵਿਉਂਤਾਂ ਬਾਰੇ
ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਇਰ ਦੇ ਇਸ ਸ਼ੇਅਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਖਤਮ ਕੀਤੀ: 'ਮੈਂ ਅਕੇਲਾ
ਹੀ ਚਲਾ ਥਾ ਜਾਨਿਬੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਕੀ ਔਰ, ਲੋਗ ਸਾਥ ਆਤੇ ਗਏ ਔਰ ਕਾਫ਼ਲਾ ਬਨਤਾ ਗਿਆ।'
ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਕੀਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸ਼ਾਲਾ ਉਹ
ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਅੰਬਰਾਂ ਤੇ ਲਿਖੇ।ਆਮੀਨ।
ਮਾਇਆ ਦੀ ਭੁੱਖ
ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ (ਮਾਇਆ) ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਸਾਰੇ ਯੋਗੀ,
ਮਹਾਂਪੁਰਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਤਾਂ ਨਾਮ ਹੀ ਕੁਮਾਰੀ
ਮਾਇਆਵਤੀ ਹੈ ਲਿਹਾਜਾ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਵਿੱਚ ਬੀਤੇ ਦਿਨੀਂ ਪੀ ਡਬਲਿਊ ਡੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਇੱਕ ਐਕਸੀਅਨ ਦੀ ਇੱਕ ਵਿਧਾਇਕ ਵਲੋਂ
ਕੁੱਟ ਕੁੱਟ ਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੱਤਿਆ ਕਾਰਨ ਸਰਵਜਨ ਕਲਿਆਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ
ਮੁੱਖਮੰਤਰੀ ਮਾਇਆਵਤੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਹੇਠ ਆ
ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਐਕਸੀਅਨ ਮਨੋਜ ਗੁਪਤਾ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤਵਰ ਲੋਕਾਂ
ਦੇ ਦਬਦਬੇ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਭੁੱਖ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਉਂਝ ਤਾਂ ਤਾਜ
ਕਾਰੀਡੋਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਆਮਦਨ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਨੇ ਮਾਇਆਵਤੀ ਦੀ ਛਵੀ
ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਾਫੀ ਖਰਾਬ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੀਆਂ ਵਿਧਾਨਸਭਾ
ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਰਦਾਰ ਉੱਚੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਟਾਂ ਵੰਡ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੱਤਾ
ਤੇ ਕਬਜਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਇਹ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਤਜਰਬਿਆਂ ਤੋਂ
ਮਾਇਆਵਤੀ ਦਾ ਅਕਸ ਵੀ ਬਦਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਕੁਰਸੀ ਤੇ ਕਾਬਿਜ ਹੋਣ ਲਈ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਕਸ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਫ ਸੁਥਰੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲ
ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਉਮੀਦ ਹੁਣ ਟੁੱਟਦੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ।ਇਸ ਵਾਰਦਾਤ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ
ਥਾਣੇ ਦੇ ਪੁਲੀਸ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਤੜਕੇ 3 ਵਜੇ ਬਸਪਾ ਵਿਧਾਇਕ
ਸ਼ੇਖਰ ਤਿਵਾੜੀ ਦਾ ਫੋਨ ਆਇਆ ਕਿ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਗੁੰਡਾਗਰਦੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਖਿਲਾਫ
ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਧੇ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਤਿਵਾੜੀ ਆਪਣੇ ਦੋ ਸਮਰਥਕਾਂ ਮਨੋਜ ਤਿਆਗੀ
ਅਤੇ ਭਾਟੀਆ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਦ ਹੀ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਖਮੀ ਇਸ ਇੰਜਨੀਅਰ ਨੂੰ ਥਾਣੇ ਛੱਡੇ
ਗਏ। ਗੁਪਤਾ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਵਿਧਾਇਕ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ 50 ਲੱਖ
ਰੁਪਏ ਮੰਗੇ ਸਨ। ਆਉਂਦੀ 15 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਮਾਇਆਵਤੀ ਦਾ ਜਨਮਦਿਨ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਆਰਥਿਕ
ਸਹਿਯੋਗ ਦਿਵਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਲੋਕਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਸਿਰ ਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਇਆਵਤੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ
ਇਲਾਵਾ ਹੋਰਨਾਂ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਸਪਾ ਚੋਣ ਲੜ ਕੇ ਕੁੱਝ ਸੀਟਾਂ ਕੱਢੇ ਤਾਂ ਜੋ ਕੇਂਦਰ
ਵਿੱਚ ਸੱਤਾ ਦੀ ਚਾਬੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਆਗੂ ਤਾਂ
ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੇ 10 ਅਰਬ ਰੁਪਏ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦਾ
ਟੀਚਾ ਮਿਥਿਆ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ, ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਅਤੇ
ਵਿਧਾਇਕ ਪੂਰੇ ਜੋਰ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।ਮਾਇਆਵਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ
ਆਪਣਾ ਪੱਲਾ ਝਾੜ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਵੀ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਤਿਵਾੜੀ ਦੇ
ਖਿਲਾਫ ਆਈ ਪੀ ਸੀ ਦੀ ਧਾਰਾ 302 ਦੇ ਤਹਿਤ ਅਤੇ ਗੈਂਗਸਟਰ ਐਕਟ ਦੇ ਤਹਿਤ ਐਫ ਆਈ ਆਰ
ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਉਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਟ ਕਿਸਨੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ
ਕੀ ਕਿਸੇ ਗਿਰੋਹ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਟਿਕਟ ਦੇ ਕੇ ਰਾਜਸੀ ਆਗੂ ਬਨਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉਸਦੇ
ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਲਈ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇੰਜਨੀਅਰ ਦੀ
ਪਤਨੀ ਨੂੰ 5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਦੇਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਪਰ ਕੀ ਇਹ
ਕਦਮ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਲੱਗੇ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਕਲੰਕ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਸਕਣਗੇ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ
ਨੌਜਵਾਨ ਆਗੂ ਰਾਹੁਲ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਾਡੀਗਾਰਡਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ
ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਕੁੱਛੜ ਵਿੱਚ ਲੁਕਣ ਦਾ ਕਿੱਸਾ ਸੁਣਾਇਆ ਸੀ। ਮਨੋਜ ਗੁਪਤਾ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ
ਨੇ ਇਹ ਸਾਬਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਕੁੱਝ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਤੇ ਮੰਡਰਾ ਰਹੇ ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਮਰਨ ਲਈ ਜੇਕਰ ਤੁਰੰਤ
ਕਾਰਵਾਈ ਨਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਪੂਜ਼ਰਾ ਲੋਕਤੰਤਰ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਤਾਕਤਵਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ
ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਕੁੱਛੜ ਲੱਭਣ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
ਢਿੱਲੇ ਟਮਾਟਰ ਸੂਪ ਚ ਤੇ ਕਾਣੇ ਬੈਂਗਣ ਪਕੌੜਿਆਂ"ਚ
ਡਾ ਅਮਰਜੀਤ ਟਾਂਡਾ (ਸਿਡਨੀ)
ਅਮਲੀਆ ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ-ਬਈ ਖਾਣਾ ਪੀਣਾ ਤਾਂ ਅਸੀ ਖਾਈਦਾ ਜਾਣੀ ਸਾਡਾ ਹੀ
ਤਾਜਾ ਸੁੱਦ ਤੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਬੇਹੀ ਚੀਜ ਨੇੜੇ ਨਈ ਲਗਣ ਦਿਤੀ-ਤਾਂਹੀ ਪਜਾਬੀ ਗਾਂਅ ਵਧੂ
ਨੇ, ਕਦੇ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਨਈ ਹਟਦੇ- ਕੀ ਗੱਲ ਜੀ- -ਲੋਕ ਨਈ ਜੇ ਖਾਂਦੇ ਤਾਜਾ ਤੇ ਸੁੱਦ
-ਖਾਂਦੇ ਆ ਉਹ ਤਾਂ ਕਦੇ 2 ਹੀ ਖਾਂਦੇ ਆਂ-ਪਰ ਅਸੀ ਰੋਜ ਹੀ- -ਉਹ ਕਿਮੇਂ ਜੀ? -ਅਖੇ
ਉਹ ਕਿਮੇਂ ਜੀ? ਕੀ ਗੱਲ ਤੂੰ ਚੰਦ ਤੇ ਰੈਨਾ ਕਿ ਮਰੀਕਾ ਚ ਓਏ ਜਿੱਦਾਂ ਦਾ ਅਸੀਂ
ਤਾਜਾ ਤੇ ਸੁੱਦ ਖਾਂਦੇ ਆਂ ਓਦੀ ਤਾਂ ਰੀਸ ਹੀ ਹੈ ਨਈ, ਨਾਲੇ ਜੋ ਤੂੰ ਖਾਨਾਂ ਏਂ
ਤਾਜਾ ਤੇ ਸੁੱਦ ਉਹ ਵੀ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾਂ ਆਂ-ਓਏ ਪਤੰਦਰਾ ਓਏ ਬੈਠ ਜਾ ਜਰਾ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ
ਐੰਮੇ ਨਾ ਮੈਥੋਂ ਸੁਣ ਲਵੀਂ- ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾਲ ਧਰ ਲਈ ਚੱਲ ਡੇੜ ਹਫਤਾ ਪਾਰ-ਜੇ ਖਰਾਬ
ਹੋਗਈ ਤਾਂ ਓਹਦੇ ਦਰਸਨ ਰੋਟੀਆਂ ਜਾਂ ਪਰੌਠਿਆਂ ਚ ਹੁੰਦੇ ਨੇ-ਜੇ ਕਿਤੇ ਲੱਸੀ ਜਾਂ
ਦਹੀਂ ਜੀ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਚੱਲ ਕੜ੍ਹੀ ਚ ਜਨਮ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ-ਓਏ ਇਹ ਆ ਸਾਡੇ
ਨੁਸਖੇ ਪਜਾਬੀ ઑਗਾਂਅ ਵਧੂਆਂ ਦੇ ਨੇ-ਨਾਲੇ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਚੀਜ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਕਰਨ ਹੀ
ਨਈ ਦਿੰਦੇ ਝੱਟ ਅਗਲਾ ਜਨਮ ਬਖਸ ਦੇਈਦਾ ਕਿ ਕਿਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੀ ਨਾ ਰਵੇ ਸਾਡੇ ਪਿੱਛੇ
2- -ਤੇ ਹੋਰ ਜੀ ਫਿਰ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਇਆ ਜੇ ਅਗਲੇ ਨੇ ਦਾਲ ਸਾਂਬ ਹੀ ਲਈ ਲੋੜ੍ਹਾ ਕੀ ਆ
ਗਿਆ- -ਓਏ ਭੜੂਆ ਲੋੜ੍ਹਾ ਕੀ ਆਉਣਾ ਆ ਹੋਰ ਸੁਣ ਜੇ ਆਟਾ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਏ ਤਾਂ ਖਮੀਰੇ
ਟਾਪੇ ਬਣਨਗੇ- ਜੇ ਕਿਤੇ ਅਚਾਰ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਵੇ ਜੋ ਨਿੱਤ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਧੋ ਕੇ
ਕੰਮ ਲੈ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ-ਸੁੱਟਣਾ ਨਈ ਚਾਈਦਾ-ਹੋਰ ਰਿਹਾ ਖੋਇਆ ਮਾਲ ਪਸੂਆਂ ਦੀ ਤੂੜੀ
ਚ, ਜਾਂ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਤਾਜਾ 2 ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੋਈ ਭਿਖਾਰੀ ਸਾਦ ਸੰਤ ਹੈ
ਨਈ-ਚਲੋ ਪੁੰਨ ਹੀ ਸਈ- ਜੇ ਦੁੱਧ ਜੀ ਫਟ ਗਏ ਤਾਂ ਉਹ ਪਨੀਰ ਦੀ ਜੂਨ ਪੈ ਜਾਂਦੇ
ਹਨ-ਜਾਂ ਕਹੋ ਕਿ ਪਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ- ਜੇ ਬਰਿੱਡ ਨੂੰ ਉਲੀ ਮਾਈ ਆਣ ਲੱਗੇ ਤਾਂ
ਟੋਸਟਾਂ ਚ, ਜੇ ਹੋਰ ਸੜੇ ਬੇਹੇ ਸਬਜੀ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਹੋਣ ਤਾਂ ਉਹ ਪਕੌੜਿਆਂ ਚ ਆ ਅਵਤਾਰ
ਧਾਰਦੇ ਨੇ- ਓਦਾਂ ਅਸੀਂ ਤਾਜਾ ਤੇ ਸੁੱਦ ਹੀ ਖਾਂਦੇ ਆਂ ਜੇ ਕਿਤੇ ਘਰੋਂ ਕੁਕੱੜ ਨੂੰ
ਸਹੀਦ ਕਰਨਾ ਹੋਊ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਬੀਮਾਰ ਜੇਹੇ ਨੂੰ ਹੀ ਲੱਬਣਗੇ-ਨਈ ਤਾਂ 1 ਟੰਗ ਵਾਲੇ
ਨੂੰ ਜਾਂ ਅੱਖੋਂ ਕਾਣੇ ਨੂੰ-ਕੈਣਗੇ ਆ ਤੈਨੂੰ ਨਵੀ ਜੂਨ ਬਖਸਾਂ- ਸੁਕੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ
ਮਿੱਠੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਚ ਜਨਮ ਲੈ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ- -ਕਿਉਂ ਅਜੇ ਹੋਰ ਸੁਣਨੇ ਨੇ ਤਾਜਾ ਤੇ
ਸੁੱਦ ਖਾਣੇ- -ਓਦਾਂ ਤਾਂ ਕਾਫੀ ਲੈਟ ਪੈ ਗਈ ਹੈ ਪਰ ਜੇ ਅਜੇ ਕਸਰ ਹੈ ਤਾਂ ਕੱਡ
ਦਿਓ!! -ਲੈ ਸੁਣ ਫਿਰ ਢਿੱਲੇ ਜੇਹੇ ਟਮਾਟਰ ਸੂਪ ਚ ਆ ਜਗਦੇ ਨੇ, ਕਾਣੇ ਬੈਂਗਣ ਦਾ
ਜਾਂ ਪਕੌੜਿਆਂ ਚ ਜਾਂ ਫਿਰ ਭੜਥਾ ਵਦੀਆ ਬਣਾਈਦਾ ਹੈ-ਕਿਹੜਾ ਦੇਖਦਾ ਆ ਕਿ ਵਿਚ ਸੁੰਡ
ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਕਿ ਲਸਣ ਪਿਆਜ ਦੀ ਤੁਰੀ-ਹੀ ਤੁਰੀ ਫਿਰਦੀ ਹੇ-ਅਖੇ-ਬੇਟਾਮਣਾਂ ਨਾਲ
ਲੱਦੇ ਕਾਹਨੂੰ ਸੁੱਟਣੇ ਆ, ਪੈਸੇ ਲੱਗੇ ਨੇ- ਜੇ ਗਾਜਰਾਂ ਜਰਾ ਢਿੱਲੀਆਂ ਪੈ ਜਾਣ ਤਾਂ
ਜੂਸ ਜਾਂ ਫਿਰ ਗਜਰੇਲਾ ਜੀ ਸਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਨੇ-ਜੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਜਲ ਦੀ ਰਾਣੀ ਮਛਲੀ
ਸਾਲ ਦੀ ਪਈ 2 ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ਕਿ ਮੈਂ ਫਰਿੱਜ ਚ ਹਾਂ ਤਾਂ ਪਕੌੜਿਆਂ ਦੀ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹ
ਜਾਂਦੀ ਹੈ-ਏਦਾਂ ਹੀ ਵਦੀਆ 2 ਸੰਤਰੇ, ਕੇਲੇ ਚਿਤਰੀ ਆਲੇ ਤੇ ਅੰਗੂਰ ਜੀ -ਕਸਟਰਡ ਦੀ
ਭੇਟਾ ਚੜਦੇ ਨੇ-ਜਾਂ ਫਿਰ ਵਾਈਨ ਜਾਂ ਦਾਰੂ ਦੀ ਬੋਤਲ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦੇ
ਨੇ-ਕਿਉਂਕਿ ਜਾਦਾ ਤਾਜੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ-ਮਾੜੀ ਮੋਟੀ ਖਟਾਸ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਜਾਇਕੇ
ਨਾਲ ਹੀ ਖਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਆਂ-ਲੱਡੂ ਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਮਿਠਾਈਆਂ ਉਲੀ੍ਹ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਂ ਕੋਈ
ਦੱਸੇ ਤਾਂ ਹੀ ਛੱਡੀਦੀਆਂ ਨਈ ਤਾਂ ਆਮ ਹੀ ਰਸਨਾਂ ਲੈਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ
ਤੀਜਾ ਮੋਰਚਾ
ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮੁੜ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਹਨ ਕਮਿਊਨਿਸਟ
ਹਰਮੇਲ ਸਿੰਘ
ਹਾਲ ਦੀਆਂ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕੜੇ ਝਟਕੇ ਅਤੇ ਲੋਕਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਸਿਰ
ਤੇ ਹੋਣ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠਲੀ ਯੂ ਪੀ ਏ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੀ
ਅਗਵਾਈ ਹੇਠਲੀ ਐਨ ਡੀ ਏ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਤੀਜਾ ਬਦਲ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਕ
ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੇਜ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬੀ
ਮਿਲੇਗੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੀਜੇ ਮੋਰਚੇ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਇੱਕ ਸੁਫਨੇ ਵਰਗਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ
ਕਿਉਂਕਿ ਹਾਲੇ ਤੱਕ ਇਹ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਯੋਗ ਤਾਕਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਭਰ ਕੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ
ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੂਹਰੇ ਲੱਗ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਕਮਿਊਨਿਸਟ
ਪਾਰਟੀਆਂ ਜੇਕਰ 2009 ਦੀਆਂ ਆਮ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿੰਗ ਮੇਕਰ ਬਨਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਬਦਲ ਨੂੰ ਖੁਲ੍ਹਾ ਰੱਖਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਛੇਤੀ
ਹੀ ਕੁੱਝ ਚੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਗਠਜੋੜ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਆਖਰਕਾਰ ਤੀਜੇ ਮੋਰਚੇ ਦੀ
ਲੋੜ ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਵਾਮਦਲਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ
ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੋਹਭੰਗ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਨੇ
ਪਿਛਲੀ ਵਾਰ ਵੀ ਯੂ ਪੀ ਏ ਨੂੰ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅੰਤਮ ਸੁਫਨਾ ਤੀਜੇ ਮੋਰਚੇ ਦਾ ਗਠਨ ਹੈ। ਉਹ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ 1989
ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਰੰਟ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਗਠਨ ਵਾਮਦਲਾਂ ਅਤੇ
ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ। 1996 ਵਿੱਚ ਯੁਨਾਇਟਿਡ ਫਰੰਟ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਕਾਂਗਰਸ
ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਈ। ਦੋਹਾਂ ਹੀ ਵਾਰ ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਦਬਦਬਾ ਰਿਹਾ।
2009 ਵਿੱਚ ਜੇਕਰ ਤੀਜਾ ਮੋਰਚਾ ਸੀਟਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਆਂਕੜਾ ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਫਲ
ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਵੱਡਾ ਦਲ ਇਸ ਮੋਰਚੇ ਦਾ
ਸਮਰਥਨ ਕਰੇ। ਇਹੀ ਇਸ ਖੇਡ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।ਕੁੱਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯੂ
ਐਨ ਪੀ ਏ ਦਾ ਗਠਨ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਪਾਇਆ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ
ਮੁਲਾਇਮ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ ਨੇ ਖੁਦ ਹੀ ਮੋਰਚੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਇੰਡੀਅਨ ਨੈਸ਼ਨਲ
ਲੋਕ ਦਲ ਅਤੇ ਅਸਮ ਗਣ ਪਰਿਸ਼ਦ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਵਫਾਦਾਰੀ ਵਾਪਿਸ
ਐਨ ਡੀ ਏ ਦੇ ਸਪੁਰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਤੇਲਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਪਾਰਟੀ ਸੁਪ੍ਰੀਮੋ ਚੰਦਰਬਾਬੂ
ਨਾਇਡੂ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਨਵਾਂ ਬਦਲ ਬਨਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ
ਹਨ। ਤੀਜੇ ਮੋਰਚੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਚੋਣ
ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦਾ ਗਠਜੋੜ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਚੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਗਠਜੋੜ। ਵਕਤ ਦਾ ਤਕਾਜਾ ਤਾਂ
ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਹਿਲਾਂ ਕਮਜੋਰ ਆਧਾਰ ਵਾਲੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਦਾਖਿਲ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ
ਕੁੱਝ ਚੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਗਠਜੋੜ ਕਰਨ। ਗਠਜੋੜ ਦੇ ਇਸ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ
ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਗਠਜੋੜ ਹੀ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਸਾਬਿਤ ਹੋ ਸਕੇਗਾ। ਆਂਧਰਾ
ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੇਲਗੂ ਦੇਸ਼ਮ ਪਾਰਟੀ ਨਵੇਂ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਾਕਤ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ
ਇਸਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੰਦਰਬਾਬੂ ਨਾਇਡੂ ਇਸਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਵੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਨੈਸ਼ਨਲ ਫਰੰਟ
ਅਤੇ ਯੂਨਾਇਟਿਡ ਫ੍ਰੰਟ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਸੱਤਾ ਦਾ ਸਵਾਦ
ਵੀ ਚਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਚੰਦਰਬਾਬੂ ਹੀ ਹਨ ਜੋ ਦੂਜੇ ਨੇਤਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ
ਅਤੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਆਏ ਬਿਨਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਜੋੜਣ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ
ਰਹੀ ਹੈ। ਤੇਦੇਪਾ ਲਈ ਇਹ ਕਰੋ ਜਾਂ ਮਰੋ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵੀ ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਪਿਛਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ
ਪਾਰਟੀ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ।ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੀਆਂ ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਅਤੇ 2004
ਦੀਆਂ ਲੋਕਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਹਾਰ ਦੀ ਚੋਟ ਸਹਿਲਾ ਰਿਹਾ ਆਲ ਇੰਡੀਆ
ਅੰਨਾ ਦ੍ਰਵਿੜ ਮੁਨੇਤਰ ਕਸ਼ਗਮ ਦੂਜੀ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਉਭਰਨ ਦੇ
ਸੰਕੇਤ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ (ਸੀ ਪੀ ਆਈ) ਅਤੇ ਮਾਰਕਸਵਾਦੀ ਕਮਿਊਨਿਸਟ
ਪਾਰਟੀ (ਸੀ ਪੀ ਐਮ) ਨੇ ਅੰਨਾਦ੍ਰਮੁਕ ਦੇ ਨਾਲ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਠਜੋੜ ਦਾ ਐਲਾਨ
ਕਰਕੇ ਜੈਲਲਿਤਾ ਨਾਲ ਗਠਜੋੜ ਦੀ ਹੋੜ ਵਿੱਚ ਜੁਟੀ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਚੌਂਕਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਅੰਨਾਦ੍ਰਮੁਕ ਲਈ ਇਹ ਸੀਟਾਂ ਦੇ ਅੰਕਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਿਰਪੇਖ ਤਮਗਾ
ਹਾਸਿਲ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧੀਆ ਮੌਕਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਾਰ ਲੋਕਸਭਾ ਚੋਣਾਂ
ਵਿੱਚ ਅੰਨਾਦ੍ਰਮੁਕ ਦੇ ਬਿਹਤਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਨਾਲ ਜੈਲਲਿਤਾ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹਨ
ਕਿਉਂਕਿ ਮਤਦਾਤਾ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਦੋਹਾਂ ਦ੍ਰਵਿੜ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦ੍ਰਮੁਕ ਅਤੇ ਅੰਨਾਦ੍ਰਮੁਕ
ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਦੇਵਗੌੜਾ ਨਵੇਂ ਮੋਰਚੇ
ਦੇ ਮੁੱਖ ਆਧਾਰ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਮਾਰਸਵਾਮੀ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ
ਮੁੱਖਮੰਤਰੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਦੇਵਗੌੜਾ ਦਾ ਜਨਤਾ ਦਲ ਸੈਕੁਲਰ ਜਾਤੀ ਦੇ ਵੋਟਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ
ਹੈ ਅਤੇਸੀਟਾਂ ਦੇ ਗਣਿਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ
ਤੀਵਰ ਚਾਹਣਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦੇਵਗੌੜਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਾਇਆਵਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ
ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦੇਵਗੌੜਾ ਦੇ ਜੈਲਲਿਤਾ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਸਬੰਧ
ਹਨ। ਕੇਰਲ ਵੱਚ ਮਾਕਪਾ ਮਜਬੂਤ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਲੋਕਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਲਈ
ਚਿੰਤਤ ਹੈ। ਕੇਰਲ ਦੀ ਹਰ ਚੋਣ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤਾਂਤਰਿਕ ਮੋਰਚਾ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਲੋਕਤਾਂਤਰਿਕ
ਮੋਰਚਾ ਵਿਚਾਲੇ ਚੋਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਯੂ ਡੀ ਐਫ ਦੀ ਵਾਰੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ
ਕਾਮਰੇਡਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਅਨੁਮਾਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਝ ਸੀਟਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ
ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਚੋਣਾਂ ਉਪਰੰਤ ਗਠਜੋੜ ਦੇ ਬਦਲ
ਲਈ ਵੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਨਾਲ ਹੀ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਸਪਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ।
ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਮੁਖੀ ਮੁਲਾਇਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਨਾਲ ਗਠਜੋੜ ਕਰਨ ਲਈ ਜਿਵੇਂ
ਹੀ ਯੂ ਐਨ ਪੀ ਏ ਦਾ ਸਾਥ ਛੱਡਿਆ, ਕਾਮਰੇਡਾਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਾਲੇ
ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਾਇਆਵਤੀ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਉਮੀਦਵਾਰ
ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮਾਇਅਵਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨਮੰਤਰੀ ਬਨਾਉਣ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ
ਨੂੰ ਕੋਈ ਝਿਜਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ 80 ਸੀਟਾਂ ਤੇ ਬਸਪਾ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਖੜ੍ਹਾ
ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ ਜਿਆਦਾ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲ
ਸਕੇ। ਰਾਜਸਥਾਨ, ਦਿੱਲੀ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ
ਵਿਧਾਨਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਸਪਾ ਦੇ ਬੇਹਤਰੀਨ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ
ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਕੁੱਝ ਸੀਟਾਂ ਹਾਸਿਲ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ
ਬਲਕਿ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ
ਹੁਣ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਬਸਪਾ ਦੇ ਨਾਲ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਗਠਜੋੜ
ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਲਹਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤੱਥ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।ਅਜਿਹੀਆਂ
ਕਿਹੜੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਤੀਜੇ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਾਕਪਾ ਦੇ
ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਾਤ ਦੀ ਇਸ ਹਫਤੇ ਅਸਮ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ
ਮੀਟਿੰਗ ਜਾਹਿਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਮਿਊਨਿਸਟਾਂ ਨੇ ਐਨ ਡੀ ਏ ਦੇ ਕੁੱਝ ਸਹਿਯੋਗੀ
ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਲੁਭਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਛੱਡੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਰਾਲੋਦ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਨਫਰੰਸ ਅਤੇ
ਤੇਲੰਗਾਨਾ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਮਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁੱਝ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਦਲ ਖੁਲ੍ਹੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ
ਹਨ। ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਚੋਣ ਦੀ ਮਿਤੀ ਦੇ ਐਲਾਨ ਦਾ ਇੰਤਜਾਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ
ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਦਲ ਖੁਲ੍ਹੇ ਰੱਖੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਨਵੇਂ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਸਫਲਤਾ
ਉਸਨੂੰ ਹਾਸਿਲ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਉਹ ਤਾਕਤਰ ਬਣ ਕੇ ਉਭਰਿਆ ਤਾਂ
ਦੋਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਲਈ ਮੁਸੀਬਤ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਹੋਰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਉਪਰਾਲੇ ਦੀ ਲੋੜ
ਰਮਨਜੀਤ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦੀ ਕਾਫੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਤਰਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ
ਉਹਨਾਂ ਗਰੁੱਪਾਂ ਤੋਂ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਾਕਿ ਕੇਂਦਰਿਤਵਿਸ਼ਵ ਜਿਹਾਦੀ ਨੈਟਵਰਕ ਤੋਂ
ਸਿੱਧੀ ਮਦਦ ਹਾਸਿਲ ਹੈ। ਜਿਹਾਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਖਤਰਨਾਕ ਹੱਦ ਤਕ ਫੈਲ ਰਹੀ
ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ 26 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਮੁੰਬਈ ਤੇ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਲਈ
ਜਿਹਾਦੀ ਮਾਸਟਰਮਾਈਂਡ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਜਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ
ਬਨਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਲ ਕਾਇਦਾ
ਅਤੇ ਜਿਹਾਦੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਓਸਾਮਾ ਬਿਨ ਲਾਦੇਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ
ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਇਮਾਨ ਅਲ ਜਵਾਹਰੀ ਨੇ ਕਈ ਵਾਰ ਇਸਲਾਮੀ ਜਗਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਮਸਹੀਦੀ-ਯਹੂਦੀ
ਹਿੰਦੂ ਸਾਜਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਹੈ। 2002 ਵਿੱਚ ਅਲ
ਕਾਇਦਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲਸ਼ਕਰ ਏ ਤੋਇਬਾ ਉੱਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਰੋਕ ਲਗਾ
ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਪਰ ਜਮਾਤ ਉਦ ਦਾਵਾ ਆਦਿ ਕਈ ਹੋਰਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਗਠਨ ਹੁਣੇ ਵੀ
ਆਪਣੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਕਸ਼ਮੀਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸਮੁੱਚੇ
ਦੱਖਣ ਅਤੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਨੂੰ ਮੁਸਲਿਮ ਰਾਸ਼ਟਰ ਬਨਾਉਣਾ ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਵਰਕਰਾਂ
ਨੇ ਅਲ ਕਾਇਦਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨਾਲ ਕਾਫੀ ਨੇੜਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ
ਕੀਤਾ ਹੈ। ਆਈ ਐਸ ਆਈ ਨਾਲ ਇਸਦੇ ਨੇੜਲੇ ਸਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਸਾਰੇ ਵਾਕਫ ਹਨ। 9/11
ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਲ ਕਾਇਦਾ ਦੇ ਕਈ ਮੁੱਖ ਸੰਚਾਲਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਲਸ਼ਕਰ ਏ ਤੋਇਬਾ ਦੇ
ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਫੜੇ ਗਏ ਹਨ। ਮੁੰਬਈ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਮੁੱਚੇ
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਮੁਦਾਏ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਸੰਗਠਨਾਂ ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ ਦਬਾਓ
ਬਣਾਇਆ ਪਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ
ਦੇ ਜਮਾਤ ਉਦ ਦਾਵਾ ਤੇ ਰੋਕ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਾਕਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ
ਬਿਨਾਂ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਦੇ ਜਾਰੀ ਰਹੀਆਂ। ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਉਹ ਤਾਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਰੋਕ
ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਲਈ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ
ਮੁੰਬਈ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਣ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਬੂਤਾਂ ਨੂੰ
ਅਣਦੇਖਿਆਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਗਰਿਕ ਦੇ ਸ਼ਾਮਿਲ ਨਾ
ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ਕੇ ਪੁਖਤਾ ਸਬੂਤ ਦੇਣ ਦਾ ਰਾਗ ਅਲਾਪਦਾ ਰਿਹਾ। ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ
ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਕਸਾਬ ਦੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹੋਣ ਦੀ ਗੱਲ ਤੇ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਆਗੂਆਂ
ਨੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੀ ਜਬਾਨ ਬੋਲੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਾਗਰਿਕ ਮੰਨ
ਲਿਆ ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਸਾਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਨਾਗਰਿਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ
ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੁਖਤਾ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਸਬੂਤ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜਿਹਾਦੀ
ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸੰਕਲਪ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੇ ਜਰੀਏ
ਭਾਰਤ ਤੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਉਸਦੀ ਨੀਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰਹੇਗੀ। ਨਵਾਜ ਸ਼ਰੀਫ ਨੇ ਫੌਜ ਤੇ
ਦੋਸ਼ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਸਾਬ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਪਰ
ਇਸਦਾ ਵੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਉਠਦਾ ਹੈ ਕਿ
ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਖਿਲਾਫ ਜਾਰੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਲੁਕਵੀਂ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਚਾਓ ਲਈ ਕੀ ਕਦਮ
ਚੁੱਕਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਕਈ ਬਦਲ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ
ਸਬੰਧ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਰਾਸ਼ਟਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ
ਜਾਵੇ, ਅਮਰੀਕਾ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਆਦਿ ਮੁਲਕਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ
ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਮੁੰਬਈ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਨਾਲ ਗਠਜੋੜ ਕਰਕੇ ਅੱਤਵਾਦੀ
ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਤੇ ਗੁਟਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਫੌਜੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣ, ਆਪਣੇ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀ
ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਕੈਂਪਾਂ ਤੇ ਮਿਜਾਈਲਾਂ ਨਾਲ ਜਾਂ ਹਵਾਈ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਅੱਤਵਾਦੀ
ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਸਤੇ ਭੇਜੇ ਜਾਣ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ
ਨੂੰ ਅਸਥਿਰ ਅਤੇ ਟੁਕੜੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦੇਣ ਲਈ ਲੰਮੇਂ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅਭਿਆਨ ਚਲਾਇਆ ਜਾਵੇ
ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਲਝਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ
ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਤੇ ਸਖਤ ਰੋਕਾਂ
ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਜਾਵੇ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਨਾਕੇਬੰਦੀ ਕਰਕੇ ਇਸਦੇ ਵਪਾਰ
ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਠੱਪ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਫੌਜੀ ਤੰਤਰ ਦੇ ਨਾਲ
ਹੀ ਇਸਦੀ ਪਰਮਾਣੂੰ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਜਿਹਾਦੀ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਤੇ
ਹਮਲਾ ਕਰ ਦੇਣ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।ਇੱਕਤਰਫਾ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਲੋਂ ਸੰਪੂਰਨ
ਜੰਗ ਦੀ ਪਹਿਲ ਦਾ ਖਤਰਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ
ਪਰਮਾਣੂੰ ਜੰਗ ਹੋਣ ਦੇ ਖਦਸ਼ੇ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਦੁਨੀਆਂ ਲੰਮੇਂ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਇਸਨੂੰ
ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਇਜਾਜਤ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗੀ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਵੇਗੀ। ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ
ਵੀ ਕਾਫੀ ਸ਼ੰਕਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸੰਯੁਕਤ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਵਿੱਚ
ਅਮਰੀਕਾ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ
ਸਮਰਥਨ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਅਲ ਕਾਇਦਾ ਅਤੇ ਤਾਲਿਬਾਨ ਨਾਲ
ਲੜਣ ਲਈ ਨਵੇਂ ਹਥਿਆਰ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਪਰਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਫੌਜੀ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਪੱਧਰ ਤੇ
ਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸਦੇ ਲਈ ਠਰੰਮਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ ਪਰ
ਸਾਨੂੰ ਹਮਲਾ ਤਾਂ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੇਕਰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹਮਲੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ
ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਅਸੀ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਸਵੰਦ ਹੋਈਏ। ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਜਲਦਬਾਜੀ
ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦਾ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ
ਹੋਵੇ। ਭਾਵੇਂ ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਅਸੀਂ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੋਰ
ਹਮਲਾ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਮਲੇ
ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਲ ਕਾਇਦਾ ਅਤੇ ਲਸ਼ਕਰ ਏ ਤੋਇਬਾ, ਜੈਸ਼
ਏ ਮੋਹੰਮਦ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਗੁਟ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਕਦੇ ਵੀ ਤਣਾਓ ਘੱਟ
ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇਣਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪੁੱਜਦਾ ਹੈ। ਉਹ
ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਟਕਰਾਓ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਰਤ-ਪਾਕਿ ਜੰਗ ਨਾਲ
ਉਪਜੀ ਨਫਰਤ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਫਲਦੇ ਫੁੱਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚ ਤਣਾਓ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾ ਉਹ
ਕੋਈ ਵੀ ਮੌਕਾ ਅਜਾਈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦਿੰਦੇ ਅਤੇ ਇਸੇ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ
ਸੀਮਾ ਤੇ ਤੈਨਾਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੀਮਾ ਵੱਲ ਲਿਜਾਉਣ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਤੇ
ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।ਸਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨਾਕਾਮ ਕਰਨੀਆਂ ਪੈਣਗੀਆਂ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ
ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁੰਬਈ ਦੀ ਜਨਤਾ ਨੇ ਇਹ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ
ਸ਼ਹਿਰ ਜਾਂ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਵਿਤ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਦਬਣਗੇ ਨਹੀਂ।
ਮੁੰਬਈ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ
ਫਿਰ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਦਾ ਮਨੋਬਲ ਡਿਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਮ ਰਹਿਣਗੇ। ਸਾਨੂੰ ਇਸ
ਜੰਗ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਇੱਕਜੁਟ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਮਜਹਬ, ਜਾਤੀ, ਸਮੁਦਾਏ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰਾਜਨੀਤਕ
ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਰਕਿਨਾਰ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਧਾਰਮਿਕ ਮੇਲੇ ਕਿੱਧਰ ਨੂੰ
ਅੱਜ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮੇਲਿਆਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਦਸ਼ਾ
ਗੁਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਹਿੰਦੀਰੱਤਾ
ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਬੜੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਹਾਵਤ ਹੈ, ਕਿ 'ਪਿੰਡ ਗ੍ਹੀਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ'।
ਕਿਸੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਾ ਮਿਆਰ ਉਥੋਂ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜੇ ਜਵਾਨੀ ਦਾ
ਰੁਝਾਨ ਵੇਖਣਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਘੋਖਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਿਸੇ ਇਲਾਕੇ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮਰਨ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਸਮੁੱਚੀਆਂ
ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ,
ਉਸਦੀ ਝਲਕ ਪਾਉਣ ਲਈ ਉਪਰਾਲੇ ਕਰਨੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਵੰਨਗੀ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ-ਗਮੀਂ ਦੇ ਸਾਰੇ
ਮੌਕੇ ਕਾਫੀ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਉਸ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਲੋਕ
ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼, ਲੋਕ ਰੀਤਾਂ, ਮੰਨਤਾਂ, ਮਨੌਤਾਂ ਅਤੇ ਵਹਿਮਾਂ-ਭਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਉਜਾਗਰ
ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਵਰਨਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸੌ ਫੀਸਦੀ ਸਥਿਰ
ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਮਾਜਿਕ, ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਦਲਾ-ਬਦਲੀਆਂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ
ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼,
ਆਪਣੀਆਂ ਵਫਾਦਾਰੀਆਂ ਤੇ ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਧਰਮ ਦੇ ਕੁਝ ਅਕੀਦੇ ਵੀ ਢਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਇਥੇ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਅਣਗੌਲੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਕਿ ਜੇ ਕਿਸੇ ਖਿੱਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਉਥੋਂ
ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਰੱਖ ਕੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਣੀ 'ਚ
ਮਧਾਣੀ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਕਿਸੇ ਇਲਾਕੇ, ਫਿਰਕੇ ਜਾਂ ਕੌਮ ਦੇ ਪੀਰ-ਫ਼ਕੀਰ,
ਵਲੀ-ਔਲੀਏ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਉਥੋਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਧੁਰਾ ਹਨ। ਧਰਾਤਲ, ਮੌਸਮ,
ਦਰਿਆ, ਨਦੀਆਂ ਆਦਿ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗਹੁ-ਗੋਚਰੇ ਤੱਥ ਹਨ।
ਆਦਿ ਕਾਲ ਤੋਂ ਮੇਲੇ ਮਨ ਪਰਚਾਵੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰਦੇ
ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਮੇਲਿਆਂ ਨੇ ਲੋਕ ਮਾਨਸਿਕਤਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ
ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਪਿੰਡ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ ਜਿਥੇ ਕੋਈ ਮੇਲਾ ਨਾ ਲੱਗਦਾ ਹੋਵੇ।
ਇਹ ਮੇਲੇ ਗੁਰੂਆਂ-ਪੀਰਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰੁੱਤਾਂ ਨਾਲ
ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਬੰਧਤ ਹਨ। ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਮੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਵੀ
ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਮੇਲੇ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦਰਸਾਉਣ
ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਸਾਨ ਮੇਲੇ, ਪਸ਼ੂ ਮੇਲੇ ਅਤੇ ਖੇਡ ਮੇਲੇ ਨਵੇਂ
ਮੇਲਿਆਂ ਦੀ ਵੰਨਗੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੇਲਿਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਅਤੇ
ਸਮਾਂ ਵੀ ਬਦਲਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। 7-7 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਮੇਲੇ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨੇਪਰੇ
ਚੜ੍ਹਨ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ। ਕਈ ਮੇਲੇ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਖਾਨਾਪੂਰਤੀ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ। ਕਲੱਬਾਂ
ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਨੇ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਮੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਸਮ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਉਂਝ ਤਾਂ ਹਰ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕਰਨਾ
ਵੀ ਕੋਝਾ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਮੇਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂਅ 'ਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਲੁੱਟ, ਲੱਚਰਪੁਣਾ,
ਜੂਆ, ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਦੌਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਮਿਲ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਕੁਝ ਮੇਲੇ ਨਿਰੋਲ
ਧਾਰਮਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹਾਂਪੁਰਸ਼ਾਂ, ਪੀਰਾਂ-ਫ਼ਕੀਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ
ਨਾਂਅ 'ਤੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਮੇਲੇ ਨਿਰੋਲ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ
ਅਤੇ ਸ਼ਾਇਦ ਲੱਗਦੇ ਹੀ ਰਹਿਣ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਿਜੀ ਮਸਲਾ ਮੰਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ
ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੇਲਾ ਮਾਘੀ ਮੁਕਤਸਰ, ਮੇਲਾ ਘੁਮਾਣ ਭਗਤ ਨਾਮਦੇਵ ਜੀ,
ਪਟਿਆਲੇ ਦਾ ਬਸੰਤ ਦਾ ਮੇਲਾ ਆਦਿ ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਦੂਜੇ
ਪਾਸੇ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਮੇਲੇ ਹਨ ਜਿਹੜੇ ਨਿਰੋਲ ਮਿਥਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਜਾਂ ਅੰਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼
'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹਨ ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਮੇਲਿਆਂ ਦਾ ਹੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਰੂਪ ਬਦਲ
ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦਾ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਮੇਲਾ ਹੀ ਲੈ ਲਈਏ। ਇਹ ਮੇਲਾ
ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਦੀ 13 ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਜੀ ਦੀ ਫਰੀਦਕੋਟ ਫੇਰੀ
ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1969 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ
ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਗਦਾ। 23 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਲੋਕ ''ਚਿੱਲ੍ਹਾ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ" ਫਰੀਦਕੋਟ ਵਿਖੇ
ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਸਨ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਹਰ ਵੀਰਵਾਰ ਚਿੱਲ੍ਹਾ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਗੋਦੜੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ
ਸੰਗਤਾਂ ਆਮ ਹੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਪਿਛਲੇ 20 ਕੁ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਮੇਲਾ
ਅੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਹ ਮੇਲਾ 9-10
ਦਿਨ ਦਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਪਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਇਹ ਮੇਲਾ ਮਿਤੀ 19 ਤੋਂ 23
ਭਾਵ 5 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੇਲੇ ਦੌਰਾਨ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ
ਆਪਣੀਆਂ-ਆਪਣੀਆਂ ਨੁਮਾਇਸ਼ਾਂ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਹੀ ਖੇਡ ਕਲੱਬਾਂ ਖੇਡਾਂ ਦਾ
ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੇਲੇ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਲੰਗਰ ਦੀ ਸੇਵਾ
ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਖੇਡ ਮੈਦਾਨ ਤੇ ਪੰਡਾਲ ਤੱਕ ਲੰਗਰ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੇਂਡੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਪੇਡੂ ਖੇਡਾਂ, ਭੁਲੇ ਵਿਸਰੇ ਵਿਰਸੇ ਦੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਇਸ ਮੇਲੇ ਦਾ
ਮੁੱਖ ਪਹਿਲੂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੰਨਗੀਆਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ
ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਵੇਖਣ 'ਤੇ ਅੱਜ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਮੇਲੇ ਦਾ ਰੂਪ ਬਦਲਿਆ
ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅਰਥ ਕੱਢ ਲਏ ਹਨ, ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।
ਮੰਨਿਆ ਤਾਂ ਇਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਮੇਲੇ 'ਤੇ ਜਿਹੋ-ਜਿਹੀ ਭਾਵਨਾ ਲੈ ਕੇ
ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮੇਲਾ ਵੇਖਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹੀ ਕੁਝ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਲੋਕਾਂ
ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਹੀ ਗਰਕ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕਿਧਰ ਨੂੰ ਜਾਈਏ ? ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਜੋ
ਲੁੱਚਪੁਣਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਅੱਜ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਕਿੱਧਰ ਲਿਜਾ
ਰਿਹਾ ਹੈ। ਡਰਾਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਿਲਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਨੰਗੇਜ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ,
ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਹਦਾਇਤਾਂ ਇਹ ਹਨ ਕਿ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਅਗਾਂਹ ਵਧੂ ਨਾਟਕ ਹੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਜਾਣ।
ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਜੂਏ ਦੇ ਅੱਡੇ ਆਮ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਤੰਬਾਕੂਨੋਸ਼ੀ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲੱਗੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੇਲੇ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਿਆਂ
ਧੂੜ ਅਤੇ ਧੂੰਏ ਨਾਲ ਸਾਹ ਬੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। 'ਸੁਰਾ' ਦਾ ਛੇਵਾਂ ਦਰਿਆ ਪੰਜ ਦਰਿਆਵਾਂ
ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਇੰਝ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਫਰੀਦਕੋਟ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੀ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
ਫਰੀਦਕੋਟ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਇਸਦੇ 10 ਕਿ:ਮੀ: ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਧਰ ਵੀ ਜਾਉ, ਨਹਿਰਾਂ
ਦੇ ਪੁਲ, ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਮੋੜ, ਹੋਟਲ-ਢਾਬੇ ਤੇ ਇਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸੜਕਾਂ ਕਿਨਾਰੇ ਖੜੀਆਂ
ਗੱਡੀਆਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਅਹਾਤੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਡਿਊਟੀ ਦੇ ਰਹੇ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਬਹੁ ਗਿਣਤੀ
ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਧੁੱਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਹਾਲ ਖੇਡਾਂ, ਡਰਾਮੇ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ
ਕਰਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ ਪੰਡਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਥੇ
ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਪਰੋਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਥੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਤਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਬਦਬੂ ਕਰਕੇ ਠਹਿਰ ਹੀ
ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਅਫਸੋਸ ਦੀ ਹੱਦ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨਗਰ ਕੀਰਤਨ ਸਮੇਂ
ਬਾਬਾ ਫਰੀਦ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਨਾਲ
ਬੀੜੀਆਂ-ਸਿਗਰਟਾਂ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਬਦਬੂ ਸਾਰੇ ਮੇਲੇ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਚਿੰਨ ਲਾ
ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਰੂਹਾਂ ਕੂਕਦੀਆਂ....... ਮੋੜੀ ਬਾਬ